أَخْبَرَنَا أَبُو الْعَبَّاسِ مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ الْمَحْبُوبِيُّ، ثنا سَعِيدُ بْنُ مَسْعُودٍ، ثنا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَ هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عَبْدِ الْوَاحِدِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، قَالَ: بَلَغَنِي عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ، سَمِعَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ فِي الْقِصَاصِ، وَلَمْ أَسْمَعْهُ، فَابْتَعْتُ بَعِيرًا، فَشَدَدْتُ رَحْلِي عَلَيْهِ، ثُمَّ سِرْتُ شَهْرًا حَتَّى قَدِمْتُ مِصْرَ، فَأَتَيْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُنَيْسٍ، فَقُلْتُ لِلْبَوَّابِ: قُلْ لَهُ جَابِرٌ عَلَى الْبَابِ، فَقَالَ: ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ؟ قُلْتُ: نَعَمْ، فَأَتَاهُ فَأَخْبَرَهُ، فَقَامَ يَطَأُ ثَوْبَهُ حَتَّى خَرَجَ إِلَيْهِ فَاعْتَنَقَنِي وَاعْتَنَقْتُهُ، فَقُلْتُ لَهُ: حَدِيثٌ بَلَغَنِي عَنْكَ سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ أَسْمَعْهُ فِي الْقِصَاصِ، فَخَشِيتُ أَنْ أَمُوتَ أَوْ تَمُوتَ قَبْلَ أَنْ أَسْمَعَهُ، فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ، يَقُولُ:۱
... ثُمَّ يُنَادِيهِمْ بِصَوْتٍ يَسْمَعُهُ مَنْ بَعُدَ كَمَا يَسْمَعُهُ مَنْ قَرُبَ: «أَنَا الْمَلِكُ، أَنَا الدَّيَّانُ لا يَنْبَغِي لأَحَدٍ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ أَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ، وَلا يَنْبَغِي لأَحَدٍ مِنْ أَهْلِ النَّارِ أَنْ يَدْخُلَ النَّارَ، وَعِنْدَهُ مَظْلِمَةٌ حَتَّى أَقُصَّهُ مِنْهُ حَتَّى اللَّطْمَةَ » ...۲ قَالَ: وَتَلا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ: «الْيَوْمَ تُجْزَى كُلُّ نَفْسٍ بِمَا كَسَبَتْ لا ظُلْمَ الْيَوْمَ»
المستدرک علی الصحیحین (حاکم نیشابوری) ج2، ص438 ، حدیث3567
مجمع البيان فى تفسير القرآن، ج8، ص805
جابر بن عبدالله انصاری می‌گوید خبردار شدم که یکی از اصحاب پیامبر ص حدیثی از ایشان درباره قصاص شنیده که من نشنیده‌ام. پس شتری تهیه کردم و بار سفر بستم و یک ماه در راه بودم تا به مصر رسیدم و نزد عبدالله بن انیس (فرد مورد نظر) رفتم و به دربان گفتم بگو جابر جلوی در است. گفتم: جابر بن عبدالله؟ گفتم بله. به او خبر داد و وی دامن‌کشان آمد و مرا در آغوش گرفت. به او گفتم خبردار شدم که حدیثی از پیامبر اکرم ص شنیده‌ای درباره قصاص که من آن را نشنیده‌ام، ترسیدم بمیرم یا بمیری قبل از اینکه آن را [از خودت، بی‌واسطه] بشنوم. او گفت: از پیامبر شنیدم که می‌فرمود:
... خداوند در قیامت به صدایی که افراد دور و نزدیک همگی یکسان می‌شنوند ندا می‌دهد: من سلطان هستم، من دیّان [جزا دهنده، برپا دارنده دین] هستم. نه کسی از بهشتیان وارد بهشت می‌شود و نه کسی از جهنمیان وارد جهنم می‌شود مگر اینکه اگر ظلمی بر کسی کرده قصاص آن ظلم را انجام دهم حتی اگر به اندازه خراشی باشد. سپس پیامبر این آیه را تلاوت کرد: «آن روز هر کس به آنچه به دست آورده، جزا داده می‌شود؛ هیچ ظلمی در آن روز نیست»
2) امیرالمومنین ع می‌فرمایند
أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ أَخْوَفَ مَا أَخَافُ عَلَيْكُمُ اثْنَانِ اتِّبَاعُ الْهَوَى وَ طُولُ الْأَمَلِ فَأَمَّا اتِّبَاعُ الْهَوَى فَيَصُدُّ عَنِ الْحَقِّ وَ أَمَّا طُولُ الْأَمَلِ فَيُنْسِي الْآخِرَةَ أَلَا وَ إِنَّ الدُّنْيَا قَدْ وَلَّتْ حَذَّاءَ فَلَمْ يَبْقَ مِنْهَا إِلَّا صُبَابَةٌ كَصُبَابَةِ الْإِنَاءِ اصْطَبَّهَا صَابُّهَا أَلَا وَ إِنَّ الْآخِرَةَ قَدْ أَقْبَلَتْ وَ لِكُلٍّ مِنْهُمَا بَنُونَ فَكُونُوا مِنْ أَبْنَاءِ الْآخِرَةِ وَ لَا تَكُونُوا مِنْ أَبْنَاءِ الدُّنْيَا فَإِنَّ كُلَّ وَلَدٍ سَيُلْحَقُ بِأَبِيهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ
وَ إِنَّ الْيَوْمَ عَمَلٌ وَ لَا حِسَابَ وَ غَداً حِسَابٌ وَ لَا عَمَل
نهج البلاغه، خطبه 42
ای مردم! ترسناک‌ترین چیزی که برای شما از آن می‌ترسم دو چیز است: تبعیت از هوای نفس و بلند بودن آرزو: که تبعیت از هوای نفس، مانع قبول حق می‌شود؛ و بلند بودن آرزو آخرت را از یاد می‌برد؛
آگاه باشيد! دنيا به سرعت پشت كرده و از آن جز ته مانده‌ای از ظرف آبى كه آن را خالى كرده باشند، نمانده است.
بهوش باشيد كه آخرت به سوى ما مىآيد!
دنيا و آخرت، هر يك فرزندانى دارند. بكوشيد از فرزندان آخرت باشيد، نه دنيا، زيرا در روز قيامت، هر فرزندى به پدر و مادر خويش باز مىگردد.
امروز هنگام عمل است نه حسابرسى، و فردا روز حسابرسى است نه عمل.۳
3) وَ سُئِلَ ع كَيْفَ يُحَاسِبُ اللَّهُ الْخَلْقَ عَلَى كَثْرَتِهِمْ فَقَالَ ع كَمَا يَرْزُقُهُمْ عَلَى كَثْرَتِهِمْ فَقِيلَ كَيْفَ يُحَاسِبُهُمْ وَ لَا يَرَوْنَهُ فَقَالَ ع كَمَا يَرْزُقُهُمْ وَ لَا يَرَوْنَه
نهج البلاغه، حکمت 300
و از امام علی ع سوال شد که: چگونه خداوند مخلوقات را با این کثرتشان محاسبه می‌کند؟
فرمود: همان گونه که با این کثرتشان به همه آنها روزی می‌دهد.
سوال شد: چگونه محاسبه‌شان می‌کند در حالی که او را نمی‌بینند؟
فرمود: همان گونه که روزی‌شان می‌دهد در حالی که او را نمی‌بینند.