1) خدا برای ابلاغ پیامش، پیکی به ما فرستاده و تمام شرایط را برای اینکه بتوان به این «پیامبر» اعتماد کرد مهیا نموده است، او:
- از خودمان است (غریبه نیست)
- به مشقت افتادن ما او را ناراحت میکند. (با تمام وجود هوای ما را دارد)
- نسبت به هدایت ما حریص است
- مهربان است و لذا با حداکثر نرمی و دلسوزی مطلب را به ما میرساند
- رحیم است: دارای رحمتی از جنس رحمت خدا، که اگر کسی کمترین تلاشی بکند، بشدت به او کمک میکند.
2) «به مشقت افتادن ما او را ناراحت میکند» پس اگر در تعالیمش گاه احساس سختی و مشقت میکنیم؛ دیگر این حداقل ممکن برای رهایی از سختی بوده است؛ مانند پزشک مهربانی که مجبور شده برای علاج کودکی، آمپول تجویز کند؛ درد دارد، اما جلوی دردهای عظیمی را میگیرد؛ ولو خود کودک ارتباطش را نفهمد. در بسیاری از موارد، اگر قرار باشد به دلخواه ما رفتار کند، آنگاه است که بسیار به مشقت خواهیم افتاد (حجرات/7)۱
3) و برخی از ما چقدر ناسپاسیم. به خاطر دیدن برخی سختیهایی که دیگر چارهای از آنها نیست، به سخن پیامبری که بشدت از «به سختی افتادن» ما ناراحت میشود، اعتنا نمیکنیم؛ و به جایش باب دوستی با جوامع یا افراد چربزبانی را باز میکنیم که با عمیق شدن در رفتارشان میتوان فهمید که آرزوی «به سختی افتادن» ما را دارند (آل عمران/118)۲.
4) محبت پیامبر ص نسبت به ما از شوق گذشته و به حرص رسیده است! مثل مادری که حرص بچهاش را میخورد. گویی میخواهد به خاطر هدایت ما خودش را به کشتن دهد (کهف/6؛ شعراء/3).
5) «رئوف» صیغه مبالغه از مصدر «رأفت» است؛ یعنی «بسیار مهربان». هر کاری که میکند از شدت مهربانیاش نسبت به ماست. کافی است کفر (لجاجت با حقیقت) نورزیم و حقیقت را جدی بگیریم (مومن باشیم) تا مهربانی شدید او نسبت به خود را احساس کنیم.
6) آیه میفرماید پیامبر علاوه بر «رؤوف»، «رحیم» هم هست. در تفاوت «رأفت» و «رحمت» گفتهاند در «رأفت» رقت قلب بیشتری از «رحمت» وجود دارد؛ لذا کلمه رأفت هیچگاه در موردی که با کراهت توام باشد به کار نمیرود؛ اما «رحمت» گاه با کراهت توام است. (النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج2، ص176) (آنچه در پزشک است، «رحمت» است؛ نه «رأفت» وگرنه هیچگاه آمپول تجویز نمیکرد).
پیامبر ص هم به ما رأفت دارد و هم رحمت. چون رأفت دارد، سختش میآید که برخی تکالیف برایمان دشوار است ولی چون «رحمت» دارد، آن تکالیف سخت را به ما ابلاغ میکند و در انجامش اصرار میورزد.
7) رؤوفیت و رحیمیت او ویژه مومنین است، پس اگر به پیام او گوش دهیم و در راه خدا قرار بگیریم، نگران «کمآوردن» نباشیم چون خود پیامبر ص به کمک ما خواهد آمد. حقیقت شفاعت هم از همینجا ریشه میگیرد. (شیعه و سنی در شفاعتگری پیامبر ص تردید ندارند)