📌 فهرست دسترسی سریع (حدیث):
الف. ناظر به کل آیه
۱) الف. ابوحمزه ثمالی روایت کرده است که:
قاضی از قاضیان اهل مکه بر امام سجاد ع وارد شد و گفت: فدایت شوم: به من خبر بده از این سخن خداوند عز و جل که می‌فرماید: «و ميان آنان و قریه‌هایی كه آنها را بركت داده‌ايم قریه‌هایی آشكار قرار داديم و سير را در آنها مقدر كرديم؛ شبها و روزها در آنها با امنيت سير كنيد.» (سبأ/۱۸).
فرمودند: مردمی که نزد شما هستند درباره اش چه می‌گویند؟
گفت: می‌گویند مقصود مکه است.
فرمود: آيا دزدی در جایی بیشتر از مکه سراغ داری؟
گفت: پس چیست؟
فرمود: مقصود مردانی هستند.
گفت: در کجای کتاب الله چنین چیزی آمده است؟
فرمود: آیا این سخن خداوند عز و جل را نشنیده‌ای که فرمود: «و چه بسا قریه‌ای که از امر پروردگار خود و فرستادگانش سرپیچید» (طلاق/۸) و فرمود: «و آن قریه‌هایی است که آنها را هلاک کردیم» (کهف/۵۹) و فرمود: «و از آن قریه‌ای كه ما در آن بوديم و قافله شترانی كه در ميان آنها آمدهايم بپرس» (یوسف/۸۲). آیا از «قریه» [=شهر] یا از قافله شتران سوال می‌شود یا از مردان؟ [ابوحمزه ثمالی] گفت: و آیات دیگری در این معنا تلاوت کردند.
گفت: فدایت شوم! پس آنان چه‌کسانی‌اند؟
فرمود: ماییم! سپس فرمود: آیا این سخن را گوش ندادی که فرمود: «شبها و روزها در آنها با امنيت سير كنيد.» (سبأ/۱۸). فرمود: یعنی در امنیت از انحراف.
الإحتجاج على أهل اللجاج (للطبرسي)، ج2، ص313؛ مناقب آل أبي طالب عليهم السلام (لابن شهرآشوب)، ج4، ص129-130۱
عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ:
دَخَلَ قَاضٍ مِنْ قُضَاةِ أَهْلِ الْكُوفَةِ عَلَى عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ فَقَالَ لَهُ: جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ أَخْبِرْنِي عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: «وَ جَعَلْنا بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ الْقُرَى الَّتِي بارَكْنا فِيها قُرىً ظاهِرَةً وَ قَدَّرْنا فِيهَا السَّيْرَ سِيرُوا فِيها لَيالِيَ وَ أَيَّاماً آمِنِينَ».
قَالَ لَهُ: مَا يَقُولُ النَّاسُ فِيهَا قِبَلَكُمْ؟
قَالَ: يَقُولُونَ إِنَّهَا مَكَّةُ.
فَقَالَ: وَ هَلْ رَأَيْتَ السَّرَقَ فِي مَوْضِعٍ أَكْثَرَ مِنْهُ بِمَكَّةَ؟
قَالَ: فَمَا هُوَ؟
قَالَ: إِنَّمَا عَنَى الرِّجَالَ؟
قَالَ: وَ أَيْنَ ذَلِكَ فِي كِتَابِ اللَّهِ؟
فَقَالَ: أَ وَ مَا تَسْمَعُ إِلَى قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ: «وَ كَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ عَتَتْ عَنْ أَمْرِ رَبِّها وَ رُسُلِهِ» وَ قَالَ: «وَ تِلْكَ الْقُرى أَهْلَكْناهُمْ» وَ قَالَ: «وَ سْئَلِ الْقَرْيَةَ الَّتِي كُنَّا فِيها وَ الْعِيرَ الَّتِي أَقْبَلْنا فِيها»؟ أَ فَيُسْأَلُ الْقَرْيَةُ أَوِ الرِّجَالُ أَوِ الْعِيرُ؟ قَالَ: وَ تَلَا عَلَيْهِ آيَاتٍ فِي هَذَا الْمَعْنَى.
قَالَ: جُعِلْتُ فِدَاكَ! فَمَنْ هُمْ؟
قَالَ: نَحْنُ هُمْ. فَقَالَ: أَ وَ مَا تَسْمَعُ إِلَى قَوْلِهِ «سِيرُوا فِيها لَيالِيَ وَ أَيَّاماً آمِنِينَ»؟ قَالَ: آمِنِينَ مِنَ الزَّيْغِ.
این گفتگوی امام سجاد ع در بسیاری از منابع اهل سنت هم گزارش شده است؛ مثلا ر.ک:
مفردات ألفاظ القرآن، ص669۲؛ عمدة الحفاظ في تفسير أشرف الألفاظ، ج3، ص305۳؛ بصائر ذوي التمييز في لطائف الكتاب العزيز، ج4، ص266۴؛ الفتوحات الربانية على الأذكار النواوية، ج5، ص154۵؛ الموسوعة القرآنية، ج8، ص453۶
۲) سید شرف الدین استرآبادی با سند خویش شبیه واقعه فوق را از سه امام (امام صادق ع و امام باقر ع و امام سجاد ع) روایت کرده است:
الف. از امام رضا ع از امام کاظم ع درباره امام صادق ع روایت شده است؛ که [امام کاظم ع] فرمودند:
کسی که قرآن را تفسیر می‌کرد بر پدرم وارد شد. پدرم به او گفت: تو فلانی هستی؟ و اسم او را ذکر کرد. وی گفت: بله. فرمود: تویی که قرآن را تفسیر می‌کنی؟ گفت: بله.
فرمود: این آیه را چگونه تفسیر می‌کنی؟ «و ميان آنان و قریه‌هایی كه آنها را بركت داده‌ايم قریه‌هایی آشكار قرار داديم و سير را در آنها مقدر كرديم؛ شبها و روزها در آنها با امنيت سير كنيد.» (سبأ/۱۸).
گفت: مقصود بین مکه و منا است.
امام صادق ع فرمود: آیا در آنجا هیچ خوف و راهزنی‌ای یافت می‌شود؟
گفت: بله.
فرمود: آيا جایگاهی که در آن خوف و راهزنی هست را خداوند امن می‌خواند؟
گفت :پس مقصود چیست؟
فرمود: آن ما اهل بیت هستیم؛ که خداوند شما را «مردم» نامید و ما را «قریه‌ها».
گفت: فدایت شوم! آيا این را در کتاب الله یافتی که «قریه‌ها» مردانی باشند؟
امام صادق ع فرمود: آیا خداوند متعال نفرموده است: «و از آن قریه‌ای كه ما در آن بوديم و قافله‌ای كه در ميان آنها آمدهايم بپرس» (یوسف/۸۲). آیا از دیوارها و حیاط‌ها سوال می‌شود یا از مردمان؟ و فرمود: « و قریه‌ای نیست مگر اینکه ما آن را پیش از روز قیامت هلاک کردیم یا به عذاب شدیدی عذاب نمودیم» (اسراء/۵۸)؛ چه کسی عذاب شده، مردان یا دیوارها و حیاط‌ها؟
ب. و از امام صادق ع روایت شده که حسن بصری بر پدرم امام باقر ع وارد شد. حضرت به او فرمود: به من خبر داده‌اند که تو آیه‌ای از کتاب الله را برغیر از آنچه بدان نازل شده تفسیر می‌کنی؛ که اگر چنین کرده‌ای هلاک شده‌ای و به هلاکت کشانده‌ای.
گفت: فدایت شوم؛ کدام آیه؟
فرمود: این سخن خداوند عز و جل: «و ميان آنان و قریه‌هایی كه آنها را بركت داده‌ايم قریه‌هایی آشكار قرار داديم و سير را در آنها مقدر كرديم؛ شبها و روزها در آنها با امنيت سير كنيد.» (سبأ/۱۸). وای بر تو! چگونه خداوند برای قومی امن قرار داده است در حالی که کالاهایشان در مکه و مدینه و بین این دو سرقت می‌شود، و گاه کسی را به بردگی می گیرند یا به قتل می‌رسانند و جانش را از دست می‌دهد. سپس اندکی درنگ کردند و به سینه خود اشاره کرده، فرمودند: ما آن قریه‌هایی هستیم که خداوند در آن برکت داده است.
گفت: فدایت شوم! آيا این را در کتاب الله یافتی که «قریه‌ها» مردانی باشند؟
فرمودند: بله، این سخن خداوند عز و جل: «و چه بسا قریه‌ای که از امر پروردگار خود و فرستادگانش سرپیچید، پس، از آن حسابی سخت کشیدیم و به عذابی ناشناخته [سخت و نامتعارف] عذابش کردیم». چه کسی بر خداوند عز و جال سرکشی کرد؟ حیاط‌ها و اتاق‌ها یا مردان؟
گفت: مردان. سپس گفت: فدایت شوم! باز هم بفرمایید.
فرمود: این سخن خداوند عز و جل در سوره یوسف: «و از آن قریه‌ای كه ما در آن بوديم و قافله‌ای كه در ميان آنها آمدهايم بپرس» (یوسف/۸۲). دستور داده که از چه کسی سوال شود؟ از شهرها و کاروان شترها یا از مردان؟
گفت: فدایت شوم! پس مقصود از «قریه‌های آشکار» چیست؟
فرمود: آنان شیعیان ما هستند؛ یعنی علمای از آنان.
ج. و ابوحمزه ثمالی از امام سجاد ع روایت کرده که فرمودند: ایمن‌اند از انحراف، یعنی آنچه از آنان در حوزه علم مربوط به دین و دنیا بهره می‌گیرند.
تأويل الآيات الظاهرة في فضائل العترة الطاهرة، ص461-462
الف. مُحَمَّدُ بْنُ الْعَبَّاسِ رَحِمَهُ اللَّهُ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ زَكَرِيَّا الْبَصْرِيِّ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرُّمَّانِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ مُوسَى قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي مُوسَى عَنْ أَبِيهِ جَعْفَرٍ ع قَالَ:
دَخَلَ عَلَى أَبِي بَعْضُ مَنْ يُفَسِّرُ الْقُرْآنَ. فَقَالَ لَهُ: أَنْتَ فُلَانٌ وَ سَمَّاهُ بِاسْمِهِ؟
قَالَ: نَعَمْ.
قَالَ: أَنْتَ الَّذِي تُفَسِّرُ الْقُرْآنَ؟
قَالَ: نَعَمْ.
قَالَ: فَكَيْفَ تُفَسِّرُ هَذِهِ الْآيَةَ «وَ جَعَلْنا بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ الْقُرَى الَّتِي بارَكْنا فِيها قُرىً ظاهِرَةً وَ قَدَّرْنا فِيهَا السَّيْرَ سِيرُوا فِيها لَيالِيَ وَ أَيَّاماً آمِنِينَ»؟
قَالَ: هَذِهِ بَيْنَ مَكَّةَ وَ مِنًى.
فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع: أَ يَكُونُ فِي هَذَا الْمَوْضِعِ خَوْفٌ وَ قَطِيعٌ؟
قَالَ: نَعَمْ.
قَالَ: فَمَوْضِعٌ يَقُولُ اللَّهُ أَمْنٌ، يَكُونُ فِيهِ خَوْفٌ وَ قَطِيعٌ؟
قَالَ: فَمَا هُوَ؟
قَالَ: ذَاكَ نَحْنُ أَهْلَ الْبَيْتِ؛ قَدْ سَمَّاكُمُ اللَّهُ نَاساً وَ سَمَّانَا قُرًى.
قَالَ: جُعِلْتُ فِدَاكَ أَ وَجَدْتَ هَذَا فِي كِتَابِ اللَّهِ أَنَّ الْقُرَى رِجَالٌ؟
فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع: أَ لَيْسَ اللَّهُ تَعَالَى يَقُولُ: «وَ سْئَلِ الْقَرْيَةَ الَّتِي كُنَّا فِيها وَ الْعِيرَ الَّتِي أَقْبَلْنا فِيها» فَلِلْجُدْرَانِ وَ الْحِيطَانِ السُّؤَالُ أَمْ لِلنَّاسِ؟ وَ قَالَ تَعَالَى: «وَ إِنْ مِنْ قَرْيَةٍ إِلَّا نَحْنُ مُهْلِكُوها قَبْلَ يَوْمِ الْقِيامَةِ أَوْ مُعَذِّبُوها عَذاباً شَدِيداً» فَمَنِ الْمُعَذَّبُ الرِّجَالُ أَمْ الْجُدْرَانُ وَ الْحِيطَانُ؟
ب. وَ يُؤَيِّدُهُ مَا رَوَاهُ أَيْضاً عَنْ أَحْمَدَ بْنِ هَوْذَةَ الْبَاهِلِيِّ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ إِسْحَاقَ النَّهَاوَنْدِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَمَّادٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ:
دَخَلَ الْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ عَلَى مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع؛ فَقَالَ لَهُ: يَا أَخَا أَهْلِ الْبَصْرَةِ! بَلَغَنِي أَنَّكَ فَسَّرْتَ آيَةً مِنْ كِتَابِ اللَّهِ عَلَى غَيْرِ مَا أُنْزِلَتْ. فَإِنْ كُنْتَ فَعَلْتَ فَقَدْ هَلَكْتَ وَ اسْتَهْلَكْتَ!
قَالَ: وَ مَا هِيَ جُعِلْتُ فِدَاكَ؟
قَالَ: قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ «وَ جَعَلْنا بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ الْقُرَى الَّتِي بارَكْنا فِيها قُرىً ظاهِرَةً وَ قَدَّرْنا فِيهَا السَّيْرَ سِيرُوا فِيها لَيالِيَ وَ أَيَّاماً آمِنِينَ». وَيْحَكَ! كَيْفَ يَجْعَلُ اللَّهُ لِقَوْمٍ أَمَاناً وَ مَتَاعُهُمْ يُسْرَقُ بِمَكَّةَ وَ الْمَدِينَةِ وَ مَا بَيْنَهُمَا وَ رُبَّمَا أُخِذَ عَبْدٌ أَوْ قُتِلَ وَ فَاتَتْ نَفْسُهُ؟ ثُمَّ مَكَثَ مَلِيّاً؛ ثُمَّ أَوْمَى بِيَدِهِ إِلَى صَدْرِهِ وَ قَالَ: نَحْنُ الْقُرَى الَّتِي بَارَكَ اللَّهُ فِيهَا.
قَالَ: جُعِلْتُ فِدَاكَ! أَ وَجَدْتَ هَذَا فِي كِتَابِ اللَّهِ أَنَّ الْقُرَى رِجَالٌ؟
قَالَ: نَعَمْ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ «وَ كَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ عَتَتْ عَنْ أَمْرِ رَبِّها وَ رُسُلِهِ فَحاسَبْناها حِساباً شَدِيداً وَ عَذَّبْناها عَذاباً نُكْراً» فَمَنِ الْعَاتِي عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الْحِيطَانُ أَمِ الْبُيُوتُ أَمِ الرِّجَالُ؟
فَقَالَ: الرِّجَالُ.
ثُمَّ قَالَ: جُعِلْتُ فِدَاكَ زِدْنِي!
قَالَ: قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِي سُورَةِ يُوسُفَ «وَ سْئَلِ الْقَرْيَةَ الَّتِي كُنَّا فِيها وَ الْعِيرَ الَّتِي أَقْبَلْنا فِيها». لِمَنْ أَمَرُوهُ أَنْ يَسْأَلَ الْقَرْيَةَ وَ الْعِيرَ أَمِ الرِّجَالَ؟
فَقَالَ: جُعِلْتُ فِدَاكَ! فَأَخْبِرْنِي عَنِ الْقُرَى الظَّاهِرَةِ؟
قَالَ: هُمْ شِيعَتُنَا يَعْنِي الْعُلَمَاءَ مِنْهُمْ.
ج. و قوله «سِيرُوا فِيها لَيالِيَ وَ أَيَّاماً آمِنِينَ» رَوَى أَبُو حَمْزَةَ الثُّمَالِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع أَنَّهُ قَالَ:
آمِنِينَ مِنَ الزَّيْغِ، أَيْ فِيمَا يَقْتَبِسُونَهُ مِنْهُمْ مِنَ الْعِلْمِ فِي الدُّنْيَا وَ الدِّينِ.
ب. فَحَاسَبْنَـٰهَا حِسَابًا شَدِيدًا
۵) روایت شده است که حضرت فاطمه (س) از پدرشان حضرت محمد (ص) پرسیدند:
پدرجان! مردان و زنانی که در نماز خود سهل‌انگاری می‌کنند، چه وضعیتی دارند؟
فرمودند: فاطمه، کسی که در نماز خود سهل‌انگاری می‌کند، خداوند او را با پانزده خصلت مبتلا می‌کند: شش خصلت در دنیا، سه خصلت هنگام مرگ، سه خصلت در قبر و سه خصلت در قیامت.
آن مواردی که در دنیا دامن‌گیرش می‌شود: خداوند برکت را از عمر او برمی‌دارد و خداوند برکت را از رزق او برمی‌دارد و خداوند سیمای صالحان از چهره او پاک می‌کند و هر عملی که انجام دهد پاداش ندارد [= دچار حبط اعمال می‌شود] و دعایش به آسمان نمی‌رسد و ششم اینکه در دعای صالحان، نصیبی ندارد.
آن مواردی که در هنگام مرگ دامن‌گیرش می‌شود: اول اینکه با ذلت می‌میرد؛ دوم اینکه در حال گرسنگی می‌میرد و سوم اینکه در حال عطش می‌میرد به نحوی که اگر با نهرهای دنیا به آب داده شود، تشنگی‌اش برطرف نمی‌شود.
آن مواردی که در قبر دامن‌گیرش می‌شود: اول اینکه خداوند مَلَکی را بر او می‌گمارد که او را در قبرش آزار دهد ؛ دوم اینکه قبر بر او تنگ می‌شود و سوم اینکه ظلمت قبرش را فرامی‌گیرد.
آن مواردی که در روز قیامت هنگامی که از قبرش بیرون می‌آید دامن‌گیرش می‌شود: اول اینکه خداوند مَلَکی را بر او می‌گمارد که او را بر صورتش بکشاند، در حالی که خلائق به او نگاه می‌کنند؛ دوم اینکه با حسابی سخت حسابرسی می‌شود و سوم اینکه خداوند به او نگاه نمی‌کند و او را تطهیر نمی‌کند و عذابی دردناک برای او آماده است.
فلاح السائل، ص22
أَرْوِي بِحَذْفِ الْإِسْنَادِ عَنْ سَيِّدَةِ النِّسَاءِ فَاطِمَةَ ابْنَةِ سَيِّدِ الْأَنْبِيَاءِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهَا وَ عَلَى أَبِيهَا وَ عَلَى بَعْلِهَا وَ عَلَى أَبْنَائِهَا الْأَوْصِيَاءِ أَنَّهَا سَأَلَتْ أَبَاهَا مُحَمَّداً ص:
فَقَالَتْ: يَا أَبَتَاهْ مَا لِمَنْ تَهَاوَنَ بِصَلَاتِهِ مِنَ الرِّجَالِ وَ النِّسَاءِ؟
قَالَ: يَا فَاطِمَةُ مَنْ تَهَاوَنَ بِصَلَاتِهِ مِنَ الرِّجَالِ وَ النِّسَاءِ ابْتَلَاهُ اللَّهُ بِخَمْسَ عَشْرَةَ خَصْلَةً سِتٌّ مِنْهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ ثَلَاثٌ عِنْدَ مَوْتِهِ وَ ثَلَاثٌ فِي قَبْرِهِ وَ ثَلَاثٌ فِي الْقِيَامَةِ إِذَا خَرَجَ مِنْ قَبْرِه:
فَأَمَّا اللَّوَاتِي تُصِيبُهُ فِي دَارِ الدُّنْيَا فَالْأُولَى يَرْفَعُ اللَّهُ الْبَرَكَةَ مِنْ عُمُرِهِ وَ يَرْفَعُ اللَّهُ الْبَرَكَةَ مِنْ رِزْقِهِ وَ يَمْحُو اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ سِيمَاءَ الصَّالِحِينَ مِنْ وَجْهِهِ وَ كُلُّ عَمَلٍ يَعْمَلُهُ لَا يُؤْجَرُ عَلَيْهِ وَ لَا يَرْتَفِعُ دُعَاؤُهُ إِلَى السَّمَاءِ وَ السَّادِسَةُ لَيْسَ لَهُ حَظٌّ فِي دُعَاءِ الصَّالِحِينَ؛
وَ أَمَّا اللَّوَاتِي تُصِيبُهُ عِنْدَ مَوْتِهِ فَأَوَّلُهُنَّ أَنَّهُ يَمُوتُ ذَلِيلًا وَ الثَّانِيَةُ يَمُوتُ جَائِعاً وَ الثَّالِثَةُ يَمُوتُ عَطْشَاناً فَلَوْ سُقِيَ مِنْ أَنْهَارِ الدُّنْيَا لَمْ يُرَوِّ عَطَشَهُ؛
وَ أَمَّا اللَّوَاتِي تُصِيبُهُ فِي قَبْرِهِ فَأَوَّلُهُنَّ يُوَكِّلُ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يُزْعِجُهُ فِي قَبْرِهِ وَ الثَّانِيَةُ يُضَيَّقُ عَلَيْهِ قَبْرُهُ وَ الثَّالِثَةُ تَكُونُ الظُّلْمَةُ فِي قَبْرِهِ؛
وَ أَمَّا اللَّوَاتِي تُصِيبُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِذَا خَرَجَ مِنْ قَبْرِهِ فَأَوَّلُهُنَّ أَنْ يُوَكِّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَسْحَبُهُ عَلَى وَجْهِهِ وَ الْخَلَائِقُ يَنْظُرُونَ إِلَيْهِ وَ الثَّانِيَةُ يُحَاسَبُ حِساباً شَدِيداً وَ الثَّالِثَةُ لَا يَنْظُرُ اللَّهُ إِلَيْهِ وَ لَا يُزَكِّيهِ وَ لَهُ عَذَابٌ أَلِيمٌ.
۶) از ابوخالد کابلی روایت شده که از امام باقر (ع) در مورد آیه «پس ایمان بیاورید به خدا و رسول او و نوری که نازل کرده ایم» سوال کردم.
فرمودند:ای ابا خالد! آن نور، همانا ائمه از آل محمد (ص) تا روز قیامت هستند. به خدا سوگند که آنها همان نور خدا هستند که نازل کرده است و به خدا سوگند آنها نور خدا در آسمان ها و در زمین هستند. به خدا قسم، نور امام در قلب های مؤمنان نورانی‌تر از خورشید روشنایی‌بخش در روز است. و به خدا سوگند آنها قلب های مؤمنان را نورانی می‌کنند و خداوند نور آنها را از هر که بخواهد پنهان می‌کند، پس دل های اینان تاریک می‌شود. به خدا قسم، هیچ بنده‌ای ما را دوست ندارد و به ما متمایل نمی‌شود تا اینکه خداوند قلب او را پاک کند و خداوند قلب هیچ بنده‌ای را پاک نمی‌کند تا اینکه تسلیم ما و در سِلم و صلح با ما باشد. پس اگر در سِلم و صلح با ما باشد، خداوند او را از حساب سخت سالم نگه می‌دارد و از وحشت روز قیامت اکبر ایمن می‌سازد.
الكافي، ج1، ص194؛ تفسير القمي، ج2، ص371-372۷
الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مِرْدَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ يَحْيَى وَ الْحَسَنُ بْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ أَبِي خَالِدٍ الْكَابُلِيِّ قَالَ:
سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ «فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ النُّورِ الَّذِي أَنْزَلْنا»؟
فَقَالَ: يَا أَبَا خَالِدٍ النُّورُ وَ اللَّهِ الْأَئِمَّةُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ص إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَ هُمْ وَ اللَّهِ نُورُ اللَّهِ الَّذِي أَنْزَلَ وَ هُمْ وَ اللَّهِ نُورُ اللَّهِ فِي السَّمَاوَاتِ وَ فِي الْأَرْضِ. وَ اللَّهِ يَا أَبَا خَالِدٍ لَنُورُ الْإِمَامِ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ أَنْوَرُ مِنَ الشَّمْسِ الْمُضِيئَةِ بِالنَّهَارِ. وَ هُمْ وَ اللَّهِ يُنَوِّرُونَ قُلُوبَ الْمُؤْمِنِينَ وَ يَحْجُبُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ نُورَهُمْ عَمَّنْ يَشَاءُ فَتُظْلِمُ قُلُوبُهُمْ. وَ اللَّهِ يَا أَبَا خَالِدٍ لَا يُحِبُّنَا عَبْدٌ وَ يَتَوَلَّانَا حَتَّى يُطَهِّرَ اللَّهُ قَلْبَهُ وَ لَا يُطَهِّرُ اللَّهُ قَلْبَ عَبْدٍ حَتَّى يُسَلِّمَ لَنَا وَ يَكُونَ سِلْماً لَنَا فَإِذَا كَانَ سِلْماً لَنَا سَلَّمَهُ اللَّهُ مِنْ شَدِيدِ الْحِسَابِ وَ آمَنَهُ مِنْ فَزَعِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ الْأَكْبَرِ.
۷) روایت شده که رسول الله (ص) فرمودند:
همانا علی و ذریه و دوستداران او السابقون الاولون (پیشتازان رتبه اول) به سوی بهشت هستند و آنها همسایگان اولیاء الله‌اند. هر که علی را دوست دارد، خداوند نماز و روزه و قیام او [برای عبادت] را قبول می‌کند و دعای او را مستجاب می‌سازد و به‌ازای هر رگ بدن او شهری در بهشت عطا می‌کند و از شدت حساب و میزان و صراط ایمن می‌دارد. و هر که بر محبت آل محمد (ص) بمیرد، من ضامن بهشت او در کنار اولیاء و انبیاء و شهداء و صدیقین هستم.
أعلام الدين في صفات المؤمنين، ص464
وَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص:
إِنَّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ وَ مُحِبِّيهِ السَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ إِلَى الْجَنَّةِ وَ هُمْ جِيرَانُ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ وَ مَنْ أَحَبَّ عَلِيّاً قَبِلَ اللَّهُ صَلَاتَهُ وَ صِيَامَهُ وَ قِيَامَهُ وَ اسْتَجَابَ دُعَاءَهُ وَ أَعْطَاهُ بِكُلِّ عِرْقٍ فِي بَدَنِهِ مَدِينَةً فِي الْجَنَّةِ وَ أَمِنَ مِنْ شِدَّةِ الْحِسَابِ وَ الْمِيزَانِ وَ الصِّرَاطِ وَ مَنْ مَاتَ عَلَى حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ فَأَنَا كَفِيلُهُ بِالْجَنَّةِ مَعَ الْأَوْلِيَاءِ وَ الْأَنْبِيَاءِ وَ الشُّهَدَاءِ وَ الصِّدِّيقِينَ.
حدیث زیر چون نیاز به توضیحات مفصل دارد و ظرفیت سوءتفاهم زیادی دارد در کانال گذاشته نشد.
۸)
جامع الأخبار(للشعيري)، ص158
وَ قَالَ ص:
إِنِّي أَتَعَجَّبُ مِمَّنْ يَضْرِبُ امْرَأَتَهُ وَ هُوَ بِالضَّرْبِ أَوْلَى مِنْهَا لَا تَضْرِبُوا نِسَاءَكُمْ بِالْخَشَبِ فَإِنَّ فِيهِ الْقِصَاصَ وَ لَكِنِ اضْرِبُوهُنَّ بِالْجُوعِ وَ الْعُرْيِ حَتَّى تَرْبَحُوا فِي الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ وَ أَيُّمَا رَجُلٍ رَضِيَ بِتَزَيُّنِ امْرَأَتِهِ وَ تَخْرُجَ مِنْ بَابِ دَارِهَا فَهُوَ دَيُّوثٌ وَ لَا يَأْثَمُ مَنْ يُسَمِّيهِ دَيُّوثاً وَ الْمَرْأَةُ إِذَا خَرَجَتْ مِنْ بَابِ دَارِهَا مُتَزَيِّنَةً مُتَعَطِّرَةً وَ الزَّوْجُ بِذَاكَ رَاضٍ بُنِيَ لِزَوْجِهَا بِكُلِّ قَدَمٍ بَيْتٌ فِي النَّارِ فَقَصِّرُوا أَجْنِحَةَ نِسَائِكُمْ وَ لَا تُطَوِّلُوهَا فَإِنَّ فِي تَطْوِيلِ أَجْنِحَتِهَا نَدَامَةً وَ جَزَاؤُهَا النَّارُ وَ فِي قَصْرِ أَجْنِحَتِهَا رِضًا وَ سُرُورٌ وَ دُخُولُ الْجَنَّةِ بِغَيْرِ حِسَابٍ احْفَظُوا وَصِيَّتِي فِي أَمْرِ نِسَائِكُمْ حَتَّى تَنْجُوا مِنْ شِدَّةِ الْحِسَابِ وَ مَنْ لَمْ يَحْفَظْ وَصِيَّتِي فَمَا أَسْوَأَ حَالَهُ بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَعَالَى وَ قَالَ النِّسَاءُ حَبَائِلُ الشَّيْطَانِ.
۹) الف. از رسول الله روایت شده که فرمودند:
قاضى عادل را روز قيامت می‌آورند؛ پس، از شدت حسابرسی‌ای که با آن مواجه می‌شود آرزو مىكند ميان دو كس در باره يك دانه خرما هم قضاوت نكرده بود.
السرائر، ج2، ص153؛ عوالي اللئالي، ج3، ص516؛ نهج الفصاحة، ص287۸
وَ رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ ص أَنَّهُ قَالَ:
يُؤْتَى بِالْقَاضِي الْعَدْلِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمِنْ شِدَّةِ مَا يَلْقَاهُ مِنَ الْحِسَابِ يَوَدُّ إن [/أَنَّهُ] لَمْ يَكُنْ قاضیا [/قَضَى] بَيْنَ اثْنَيْنِ فِي تَمْرَة۹
ب. این حدیث در منابع سنت چنین روایت شده است:
یکبار نزد عایشه سخن از قاضی‌ها به میان آمد. وی گفت: از رسول الله ص شنیدم که می‌فرمود:
قاضى عادل را روز قيامت می‌آورند؛ پس، با چنان حسابرسی شدیدی مواجه می‌شود که آرزو مىكند ای کاش هیچگاه ميان دو كس در باره يك دانه خرما هم قضاوت نكرده بود.
مسند أبي داود الطيالسي، ج3، ص132؛ المعجم الأوسط للطبراني، ج3، ص102۱۰؛ السنن الكبرى (للبيهقي)، ج10، ص165۱۱؛ التاريخ الكبير (للبخاري)، ج5، ص477۱۲؛ صحيح ابن حبان، ج6، ص196۱۳
حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ ، قَالَ: حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ الْعَلَاءِ الْيَشْكُرِيُّ ، قَالَ: حَدَّثَنِي صَالِحُ بْنُ سَرْجٍ ، مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حِطَّانَ ، قَالَ: «سَمِعْتُ عَائِشَةَ تَقُولُ، وَذُكِرَ عِنْدَهَا الْقُضَاةُ، فَقَالَتْ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ ص يَقُولُ:
يُؤْتَى بِالْقَاضِي الْعَدْلِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، فَيَلْقَى مِنْ شِدَّةِ الْحِسَابِ مَا يَتَمَنَّى أَنَّهُ لَمْ يَقْضِ بَيْنَ اثْنَيْنِ فِي تَمْرَةٍ قَطُّ.
۱۰) در منابع اهل سنت از امام باقر ع از پدرشان امام سجاد ع از عمویش محمد حنفیه روایت کرده‌اند که امیرالمومنین ع فرمودند که از رسول الله ص شنیدم که فرمود:
همانا خداوند برای فقرا در اموال اغنیا آن مقدار که وسعت [و توانش را] دارند واجب کرده است؛ پس اگر از ایشان منع کردند به نحوی که آنان گرسنه یا بی‌لباس ماندند یا به زحمت افتادند خداوند از آن ثروتمندان حسابی سخت خواهد کشید و به عذابی ناشناخته [سخت و نامتعارف] عذابشان خواهد کرد.
«الفوائد (الغيلانيات) لأبي بكر الشافعي، ج1، ص94؛ حلية الأولياء، ج3، ص178۱۴؛ تاريخ بغداد، ج3، ص245۱۵؛ المعجم الصغير للطبراني، ج1، ص275۱۶؛ المعجم الأوسط للطبراني، ج4، ص48۱۷
حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ عَمْرٍو الْبُورَقِيُّ قَدِمَ حَاجًّا قَالَ: أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ مَرْدَوَيْهِ، ثنا أَبُو إِسْمَاعِيلَ حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ، قَالَ:
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَمِّهِ مُحَمَّدِ ابْنِ الْحَنَفِيَّةِ: قَالَ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ ص يَقُولُ:
«إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى فَرَضَ لِلْفُقَرَاءِ فِي أَمْوَالِ الْأَغْنِيَاءِ قَدْرَ مَا يَسَعُهُمْ فَإِنْ مَنَعُوهُمْ حَتَّى يَجُوعُوا أَوْ يَعْرَوْا أَوْ يُجْهَدُوا حَاسَبَهُمُ اللَّهُ حِسَابًا شَدِيدًا وَعَذَّبَهُمْ عَذَابًا نُكْرًا»
۱۱) الف. یکبار ابوذر خدمت پیامبر ص شرفیاب می‌شوند و حضرت وصایایی به وی می‌فرمایند که برخی از آنها قبلا گذشت.۱۸ در فراز دیگری پیامبر ص فرمودند:
ای ابا ذر! همانا خداوند عز و جل ملائکه‌ای دارد که از خوف خداوند برپا ایستاده‌اند، سرهای خود را بالا نمی‌آورند تا زمانی که دومین نفخه در صور دمیده شود. آنگاه همگی می‌گویند: سبحانک و بحمدک، ما تو را چنانکه شایسته عبادت توست عبادت نکردیم. اگر یک نفر عملی برابر با عمل هفتاد پیامبر [در برخی‌نقل‌ها: صدیق] داشته باشد، باز هم از شدت آنچه در آن روز می‌بیند، قطعا آن را کم خواهد شمرد؛ و اگر دلو آبی از غِسلین در مشرق ریخته شود، جمجمه‌های کسانی که در مغرب زمین هستند، از آن می‌جوشد. و اگر نعره‌های [= صداهای آتش] جهنم بلند شود، هیچ ملک مقرب و هیچ پیامبر مرسلی نیست مگر اینکه به زانو درآید و بر زمین افتد و بگوید: پروردگارا! خودم! خودم! [= اشاره به اینکه از همه غافل شود و فقط نگران خویش باشد] تا جایی که ابراهیم ع اسحاق ع را فراموش کند و بگوید: پروردگارا، من خلیل تو هستم، مرا فراموش نکن.
الأمالي (للطوسي)، ص533؛ مكارم الأخلاق، ص464؛ مجموعة ورام، ج2، ص58؛ أعلام الدين في صفات المؤمنين، ص196
حَدَّثَنَا الشَّيْخُ أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ الطُّوسِيُّ (رَحِمَهُ اللَّهُ)، قَالَ: أَخْبَرَنَا جَمَاعَةٌ، عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ، قَالَ: حَدَّثَنَا رَجَاءُ بْنُ يَحْيَى بْنِ الْحُسَيْنِ الْعَبَرْتَائِيُّ الْكَاتِبُ سَنَةَ أَرْبَعَ عَشْرَةَ وَ ثَلَاثِ مِائَةٍ وَ فِيهَا مَاتَ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ شَمُّونٍ، قَالَ: حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَصَمُّ، عَنِ الْفُضَيْلِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ وَهْبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي ذُبَيٍّ الْهُنَائِيِّ، قَالَ: حَدَّثَنِي أَبُو حَرْبِ بْنُ أَبِي الْأَسْوَدِ الدُّؤَلِيُّ، عَنْ أَبِيهِ أَبِي الْأَسْوَدِ، قَالَ: قَدِمْتُ الرَّبَذَةَ فَدَخَلْتُ عَلَى أَبِي ذَرٍّ جُنْدَبِ بْنِ جُنَادَةَ فَحَدَّثَنِي أَبُو ذَرٍّ، قَالَ: دَخَلْتُ ذَاتَ يَوْمٍ فِي صَدْرِ نَهَارِهِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) فِي مَسْجِدِهِ، فَلَمْ أَرَ فِي الْمَسْجِدِ أَحَداً مِنَ النَّاسِ إِلَّا رَسُولَ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) وَ عَلِيٌّ (عَلَيْهِ السَّلَامُ) إِلَى جَانِبِهِ جَالِسٌ، فَاغْتَنَمْتُ خَلْوَةَ الْمَسْجِدِ، فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي أَوْصِنِي بِوَصِيَّةٍ يَنْفَعُنِي اللَّهُ بِهَا. فَقَالَ: ...
يَا أَبَا ذَرٍّ، إِنَّ لِلَّهِ مَلَائِكَةً قِيَاماً مِنْ خِيفَتِهِ مَا رَفَعُوا رُءُوسَهُمْ حَتَّى يُنْفَخَ فِي الصُّورِ النَّفْخَةُ الْآخِرَةُ، فَيَقُولُونَ جَمِيعاً: سُبْحَانَكَ وَ بِحَمْدِكَ مَا عَبَدْنَاكَ كَمَا يَنْبَغِي لَكَ أَنْ تُعْبَدَ، وَ لَوْ كَانَ لِرَجُلٍ عَمَلُ سَبْعِينَ نَبِيّاً [صِدِّيقاً] لَاسْتَقَلَّ عَمَلُهُ مِنْ شِدَّةِ مَا يَرَى يَوْمَئِذٍ، وَ لَوْ أَنَّ دَلْواً صُبَّ مِنْ غِسْلِينٍ فِي مَطْلَعِ الشَّمْسِ لَغَلَتْ مِنْهُ جَمَاجِمُ مَنْ فِي مَغْرِبِهَا، وَ لَوْ أَنَّ زَفَرَاتِ جَهَنَّمَ زَفَرَتْ لَمْ يَبْقَ مَلَكٌ مُقَرَّبٌ وَ لَا نَبِيٌّ مُرْسَلٌ إِلَّا خَرَّ جَاثِياً عَلَى رُكْبَتَيْهِ، يَقُولُ: رَبِّ! نَفْسِي! نَفْسِي! حَتَّى يَنْسَى إِبْرَاهِيمُ إِسْحَاقَ (عَلَيْهِمَا السَّلَامُ) يَقُولُ: يَا رَبِّ! أَنَا خَلِيلُكَ إِبْرَاهِيمُ! لَا تَنْسَنِي.
ب. در منابع متعددی دعایی برای شب یکشنبه ذکر شده است که اشاره نکرده‌اند از کدام معصوم ع است. در فرازی از این دعا آمده است:
... خدایا بر محمد و آل محمد درود فرست و از تو می خواهم سود بردن از آن تجارتی که هرگز زیان نمی‌کند، و غنیمتی از اعمال خالص و برتر در دنیا و آخرت، و ذکر کثیر برای تو، و عفاف و سلامتی از گناهان و خطایا را. خدایا ما را اعمال پاکیزه‌ای که مورد قبولت باشد عطا کن به نحوی که تو از ما راضی باشی و سکرات [مستی‌های] مرگ و شدت هول روز قیامت را برای ما آسان گردانی.
مصباح المتهجد، ج2، ص443؛ البلد الأمين، ص105؛ المصباح للكفعمي، ص107
دعاء ليلة الأحد
... اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَسْأَلُكَ الرِّبْحَ مِنَ التِّجَارَةِ الَّتِي لَا تَبُورُوَ الْغَنِيمَةَ مِنَ الْأَعْمَالِ الْخَالِصَةِ الْفَاضِلَةِ فِي الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ وَ الذِّكْرَ الْكَثِيرَ لَكَ وَ الْعَفَافَ وَ السَّلَامَةَ مِنَ الذُّنُوبِ وَ الْخَطَايَا اللَّهُمَّ ارْزُقْنَا أَعْمَالًا زَاكِيَةً مُتَقَبَّلَةً تَرْضَى بِهَا عَنَّا وَ تُسَهِّلُ لَنَا سَكْرَةَ الْمَوْتِ وَ شِدَّةَ هَوْلِ يَوْمِ الْقِيَامَة...
ج. وَعَذَّبْنَـٰهَا عَذَابًا نُكْرًا
۱۵) در فرازی از خطبه پیامبر ص در روز غدیر مطابق با نقلی که از امام باقر ع از این خطبه دارند، آمده است:
ای مردم، او را برتر بدانید، زیرا خدا او را برتر دانسته است، و او را بپذیرید، زیرا خدا او را منصوب کرده است. ای مردم، او امامی از جانب خداست و خداوند توبه کسی را که ولایت او را انکار کند، نمی‌پذیرد و هرگز او را نمی‌بخشد. بر خداست که با هر کس که در این مورد از فرمانش سرپیچی کند، چنین کند و او را «به عذابی ناشناخته [سخت و نامتعارف] عذابش دهد» (طلاق/۸) تا ابد الآبدین و تا زمانی که دهر باقی است. پس بپرهیزید از اینکه از من نافرمانی کنید و وارد شوید به «آتشی شوید که هیزم آن مردمان و سنگ‌ها هستند و برای کافران آماده شده است» (بقره/۲۴)...
روضة الواعظين، ج1، ص93؛ العدد القوية لدفع المخاوف اليومية، ص173۱۹
رُوِيَ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْبَاقِرِ ع قَالَ: حَجَّ رَسُولُ اللَّهِ ص مِنَ الْمَدِينَةِ وَ قَدْ بَلَّغَ جَمِيعَ الشَّرَائِعِ قَوْمَهُ مَا خَلَا الْحَجَّ وَ الْوَلَايَةَ فَأَتَاهُ جَبْرَئِيلُ ع فَقَالَ لَه: ...
.... مَعَاشِرَ النَّاسِ فَضِّلُوهُ فَقَدْ فَضَّلَهُ اللَّهُ وَ اقْبَلُوهُ فَقَدْ نَصَبَهُ اللَّه؛ مَعَاشِرَ النَّاسِ إِنَّهُ إِمَامٌ مِنَ اللَّهِ وَ لَنْ يَتُوبَ اللَّهُ عَلَى أَحَدٍ أَنْكَرَ وَلَايَتَهُ وَ لَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُ. حَتْماً عَلَى اللَّهِ أَنْ يَفْعَلَ ذَلِكَ بِمَنْ خَالَفَ أَمْرَهُ فِيهِ وَ أَنْ يُعَذِّبَهُ «عَذاباً نُكْراً» أَبَدَ الْآبِدِينَ وَ دَهْرَ الدَّاهِرِينَ فَاحْذَرُوا أَنْ تُخَالِفُونِي فَتَصِلُوا نَاراً «وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكافِرِين»...
سید بن طاووس در کتاب «التحصين لأسرار ما زاد من كتاب اليقين» (ص578 به بعد) فرازهایی از خطبه کامل پیامبر ص در روز غدیر را از کتابی به نام «نور الهدى و المنجي من الردى» روایت کرده است۲۰؛ که این فراز فوق را هم به همین صورت که در روایت فوق آمد با سند خویش از زید بن ارقم (از صحابه‌ای که در روز غدیر حاضر بوده) دارد (ص582۲۱) و در کتاب دیگرش «اليقين باختصاص مولانا علي عليه السلام بإمرة المؤمنين» از کتاب یکی دیگر از علمای اهل سنت به نام احمد بن محمد طبری معروف به خلیلی (که تاریخ پایان کتابتش سال ۴۱۱ ق است)، خطبه کامل پیامبر ص در روز غدیر را با سندی که تمام آن از اهل سنت هستند روایت کرده است (از ص343)۲۲ که همین فراز در آن با نقل از زید بن ارقم آمده است (ص350۲۳) و مرحوم عاملی نباطی (۸۷۷ق) در کتاب خویش: «الصراط المستقيم إلى مستحقي التقديم» قسمتی شبیه به این فراز را از کتابی به نام «کتاب الولایة» از مرحوم ابن جریر طبری آورده است (ج1، ص302۲۴) و می گوید وی در این کتاب خویش این خطبه غدیر را با هفتاد و چند سند مستقل ذکر کرده است (ص۳۰۱)۲۵.
۱۶) الف. در فرازی از متن یکی از زیارات امام حسین ع که ابوحمزه ثمالی از امام صادق ع روایت کرده، آمده است:
خدایا، قاتلان امیرالمؤمنین را لعنت کن و عذاب دردناکشان را دو چندان گردان. خدایا، قاتلان حسین بن علی ع و قاتلان یاران حسین بن علی ع را لعنت کن و حرارت آتش خود را به آنها بچشان و خشم خود را به آنها بچشان و عذاب دردناکشان را دو چندان گردان و آنها را به شدت لعنت کن. خدایا، نقمت‌های خود را بر آنها نازل کن و از جایی که گمان نمی‌کنند آن را به سراغشان بیاو و. از جایی که گمان نمی‌کنند آنها را بگیر و «به عذابی ناشناخته [سخت و نامتعارف] عذابشان ده» (طلاق/۸) و دشمنان پیامبرت و خاندان پیامبرت را به شدت لعنت کن.
كامل الزيارات، ص234
حَدَّثَنِي أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ الْحُسَيْنِ الْعَسْكَرِيُّ وَ مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ جَمِيعاً عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ أَبِيهِ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْوَانَ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ قَالَ الصَّادِقُ ع:
إِذَا أَرَدْتَ الْمَسِيرَ إِلَى قَبْرِ الْحُسَيْنِ ع فَصُمْ يَوْمَ الْأَرْبِعَاءِ وَ الْخَمِيسِ وَ الْجُمُعَةِ فَإِذَا أَرَدْتَ الْخُرُوج ... فقل:
... اللَّهُمَّ الْعَنْ قَتَلَةَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ وَ ضَاعِفْ عَلَيْهِمُ الْعَذَابَ الْأَلِيمَ اللَّهُمَّ الْعَنْ قَتَلَةَ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ وَ قَتَلَةَ أَنْصَارِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ وَ أَصْلِهِمْ حَرَّ نَارِكَ وَ ذقهم [أَذِقْهُمْ] بَأْسَكَ وَ ضَاعِفْ عَلَيْهِمُ الْعَذَابَ الْأَلِيمَ وَ الْعَنْهُمْ لَعْناً وَبِيلًا اللَّهُمَّ أُحْلُلْ بِهِمْ نَقِمَتَكَ وَ ائْتِهِمْ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُونَ وَ خُذْهُمْ مِنْ حَيْثُ لا يَشْعُرُونَ وَ عَذِّبْهُمْ عَذاباً نُكْراً وَ الْعَنْ أَعْدَاءَ نَبِيِّكَ وَ آلِ نَبِيِّكَ لَعْناً وَبِيلا
ب. عبدالله بن سنان روایت کرده که در روز عاشورا بر امام صادق ع وارد شدم و ایشان زیارتی برای امام حسین را تعلیم داده اند برای کسی که امکان حضور در کربلا ندارد. در فرازی از آن آمده است:
بگو، در حالی که به دشمنان آل محمد صلی الله علیه و آله اشاره می‌کنی:
خدایا، بسیاری از این امت با آن امامان مستحفظ مخالفت ورزیدند و به آن کلمه کافر شدند و به رهبران ستمگر گرویدند و کتاب و سنت را رها کردند و از دو ریسمانی که به اطاعت و تمسک به آنها امر فرموده‌ای، رویگردان شدند، پس حق را میراندند و از راه میانه منحرف شدند و با احزاب هم‌پیمان شدند. [حقیقت] کتاب را تحریف کردند و چون حق به سویشان آمد، به آن کافر شدند و چون باطل با آن روبرو شد، به آن پیوستند، پس حق تو را ضایع کردند و خلق تو را گمراه نمودند و فرزندان پیامبرت و بهترین بندگانت و حاملان علم تو و وارثان حکمت و وحی تو را کشتند.
خدایا، قدمهای دشمنان خود و دشمنان پیامبر و خاندان پیامبرت را متزلزل، خانه‌هایشان را ویران و سلاح‌هایشان را کُند کن، میانشان تفرقه بینداز، یاران‌شان را سست کن، نقشه‌هایشان را نقش بر آب کن، با شمشیر تیز خود بر آنها ضربه بزن، با سنگ کوبنده‌ات آنها را نابود کن، آنها را با نازل کردن بلاها ریشه‌کن و با عذاب خویش مستاصل فرما. و «به عذابی ناشناخته [سخت و نامتعارف] عذابشان ده» (طلاق/۸) و آنها را به سالها ی قحطی و عذابهای عبرت‌انگیزی که دشمنانت را با آنها نابود کردی، گرفتار کن. به راستی که تو انتقام گیرنده از مجرمان هستی.
المزار الكبير (لابن المشهدي)، ص473؛ مصباح المتهجد، ج2، ص784
أَخْبَرَنَا الشَّيْخُ الْفَقِيهُ الْعَالِمُ عِمَادُ الدِّينِ مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي الْقَاسِمِ الطَّبَرِيُّ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَ أَنَا أَسْمَعُ فِي شُهُورِ سَنَةِ ثَلَاثٍ وَ خَمْسِينَ وَ خَمْسِمِائَةٍ بِمَشْهَدِ مَوْلَانَا أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ، عَنِ الشَّيْخِ الْمُفِيدِ أَبِي عَلِيٍّ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ وَالِدِهِ الشَّيْخِ أَبِي جَعْفَرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، عَنِ الشَّيْخِ الْمُفِيدِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ النُّعْمَانِ، عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ وَ أَبِي جَعْفَرِ بْنِ بَابَوَيْهِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَعْقُوبَ الْكُلَيْنِيِّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ، قَالَ:
دَخَلْتُ عَلَى سَيِّدِي أَبِي عَبْدِ اللَّهِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَلَيْهِمَا السَّلَامُ فِي يَوْمِ عَاشُورَاءَ، فَأَلْفَيْتُهُ كَاسِفَ اللَّوْنِ، ظَاهِرَ الْحُزْنِ، وَ دُمُوعُهُ تَنْحَدِرُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَاللُّؤْلُؤِ الْمُتَسَاقِطِ،...
قُلْ وَ أَنْتَ تُومِئُ إِلَى أَعْدَاءِ آلِ مُحَمَّدٍ ص:
اللَّهُمَّ إِنَّ كَثِيراً مِنَ الْأُمَّةِ نَاصَبَتِ الْمُسْتَحْفَظِينَ مِنَ الْأَئِمَّةِ، وَ كَفَرَتْ بِالْكَلِمَةِ، وَ عَكَفَتْ عَلَى الْقَادَةِ الظَّلَمَةِ، وَ هَجَرَتِ الْكِتَابَ وَ السُّنَّةَ، وَ عَدَلَتْ عَنِ الْحَبْلَيْنِ اللَّذَيْنِ أَمَرْتَ بِطَاعَتِهِمَا وَ التَّمَسُّكِ بِهِمَا، فَأَمَاتَتِ الْحَقَّ وَ حَادَتْ عَنِ الْقَصْدِ، وَ مَالَأَتِ الْأَحْزَابَ، وَ حَرَّفَتِ الْكِتَابَ، وَ كَفَرَتْ بِالْحَقِّ لَمَّا جَاءَهَا، وَ تَمَسَّكَتْ بِالْبَاطِلِ لَمَّا اعْتَرَضَهَا، فَضَيَّعَتْ حَقَّكَ، وَ أَضَلَّتْ خَلْقَكَ، وَ قَتَلَتْ أَوْلَادَ نَبِيِّكَ وَ خِيَرَةَ عِبَادِكَ وَ حَمَلَةَ عِلْمِكَ، وَ وَرَثَةَ حِكْمَتِكَ وَ وَحْيِكَ.
اللَّهُمَّ فَزَلْزِلْ أَقْدَامَ أَعْدَائِكَ وَ أَعْدَاءِ رَسُولِكَ وَ أَهْلِ بَيْتِ رَسُولِكَ، فَأَخْرِبْ دِيَارَهُمْ، وَ افْلُلْ سِلَاحَهُمْ، وَ خَالِفْ بَيْنَ كَلِمَتِهِمْ، وَ فُتَّ فِي أَعْضَادِهِمْ، وَ أَوْهِنْ كَيْدَهُمْ، وَ اضْرِبْهُمْ بِسَيْفِكَ الْقَاطِعِ، وَ ارْمِهِمْ بِحَجَرِكَ الدَّامِغِ، وَ طُمَّهُمْ بِالْبَلَاءِ طَمّاً، وَ قُمَّهُمْ بِالْعَذَابِ قَمّاً، وَ«عَذِّبْهُمْ عَذَاباً نُكْراً»، وَ خُذْهُمْ بِالسِّنِينَ وَ الْمَثُلَاتِ الَّتِي أَهْلَكْتَ بِهَا أَعْدَاءَكَ، إِنَّكَ ذُو نَقِمَةٍ مِنَ الْمُجْرِمِينَ.
رَوَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سِنَانٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى سَيِّدِي أَبِي عَبْدِ اللَّهِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع فِي يَوْمِ عَاشُورَاءَ فَأَلْفَيْتُهُ كَاسِفَ اللَّوْنِ ظَاهِرَ الْحُزْنِ وَ دُمُوعُهُ تَنْحَدِرُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَاللُّؤْلُؤِ الْمُتَسَاقِط ...
اولین حدیث ذیل آیه بعد، به این آیه نیز مرتبط می‌باشد.