۱) «وَ كُنُوزٍ وَ مَقامٍ كَريمٍ»
ذیل آیه قبل اشاره شد که فرعونیان خیال می‌کردند خودشان برنامه‌ای برای تار و مار کردن حضرت موسی و پیروانش دارند و به همین جهت راه خروج از شهر را در پیش گرفته‌اند، اما خداوند در این آیات نشان می‌دهد که آنها درون برنامه الهی رفتار می‌کردند؛ در آیه قبل اشاره کرد به اینکه خداوندآنها را از آن بوستانها و چشمه‌سارهایی که در آن می‌زیستند بیرون کرد، و در این آیه اضافه می‌کند که همچنین آنها را از اندوخته‌های گرانبها و اقامتگاه‌های ارزشمندی که داشتند بیرون برد.
لازم به ذکر است که مفاد این آیه با اندک تفاوتی در سوره دخان هم مورد توجه واقع شده است، آنجا که درباره همین فرعونیان می‌فرماید: «كَمْ تَرَكُوا مِنْ جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ؛ وَ زُرُوعٍ وَ مَقامٍ كَريم» (دخان/25)؛ فقط در آنجا به جای بیرون شدن از «کنوز: گنج‌ها و اندوخته‌های گرانبها»، به رها کردن و باقی گذاشتنِ «زروع: کشتزارها» اشاره می‌کند.
۲) «وَ كُنُوزٍ»
مقصود از «کنوز» چیست؟
الف. گنجینه‌ها و گنج‌های دفن شده است (مجمع البيان، ج7، ص300۱).
ب. ثروت‌هایی هستند که آنها هدر دادند. و از مجاهد نقل کرده که آنها را «کنز» [= کنجی که زیر خاک مدفون است] نامید زیرا در طاعت خدا خرج نشدند (البحر المحيط، ج8، ص158۲). در واقع، چه‌بسا قرآن کریم با این تعبیر می‌خواهد اشاره کند همین که کسی ثروتی را می‌اندوزد اما آن را صرفا نگه می‌دارد و از آن برای رشد حقیقی خود درست استفاده نمی‌کند همانند کسی است که گنجی را زیر خاک دفن کند و بمیرد و از آن استفاده نکند.
ج. از ضحاک نقل شده که مقصود از آن «نهرها و رودخانه‌ها» می باشد. اما بر او خرده گرفته‌اند که کلمه «عیون» (چشمه‌سارها) که در آیه قبل آمد شامل این می‌شود (البحر المحيط، ج8، ص158۳).
د. گفته شده: گنج‌های واقع در کوه مُقطَّم [کوهی در شرق قاهره کنونی] و معادن آن است. و از ابن عطیه نقل شده که تاکنون باقی مانده است. ابوحیان بعد از اشاره به این قول، توضیح می‌دهد که اهل مصر در زمان ما بر اساس این ادعا بشدت دنبال این گنج‌ها هستند و مبالغ هنگفتی را صرف حفاری در این مکان‌ها می‌کنند، اما چیزی جز خاک ویا سنگ آهکی که کوه‌های مقطم از آن تشکیل شده‌اند، نمی‌یابند و بسیاری از آنها ثروت خود را در این راه خرج می‌کنند تا زمانی که فقیر شوند. وی اشاره می‌کند که من تا زمان نگارش این مطالب حدود چهل و پنج سال است که در میان آنها زندگی می‌کنم، و هیچ یک از آنها را نمی‌شناسم که چیزی جز فقر به دست آورده باشد و توضیح می‌دهد که چگونه اهل مغرب [= مراکش] در این زمینه سر مصریان کلاه می‌گذارند (البحر المحيط، ج8، ص158۴).
ه. ...
۳) «فَأَخْرَجْناهُمْ مِنْ جَنَّاتٍ وَ عُيُون؛ وَ كُنُوزٍ وَ مَقامٍ كَريمٍ»
واضح است که «کنوز» عطف به «جنات» است، یعنی «أَخْرَجْناهُمْ مِنْ كُنُوزٍ». تعبیر بیرون بردن آنها از باغهایشان و نیز بیرون بردن از «مقام کریم» که در ادامه می‌آید، تعبیری کاملا مرسوم و متداول است. اما چرا در مورد «گنج‌ها» این تعبیر بیرون بردن از آنها را به کار برد؟
الف. چه‌بسا می‌خواهد اشاره کند که اینها چنان به آن ثروت و دارایی‌هایشان (آن هم ثروتی که آن را در کار خیر به کار نبسته بودند که باقیات صالحاتی برایشان شود) دل بسته بودند که گویی همان گونه که آنها را از دل باغها و خانه‌هایشان بیرون آوردیم از دل این ثروت هم بیرون آوردیم.
ب. چه‌بسا می‌خواهد این جدایی اموال و ثروت از انسان را به معنای عمیقش گوشزد کند. یعنی اینها دارند به سمت مرگ و هلاکت می‌روند و هرکس با مردن از دارایی‌هایش جدا می‌شود و در واقع از آنها کنده می‌شود و بیرون می‌آید و می‌خواهد این کنده شدن و بیرون رفتن از دارایی‌های دنیوی بخوبی جلوی چشم مخاطب بیاورد.
ج. شاید با این تعبیر بیرون آوردن می‌خواهد اشاره کند که چنان این ثروتهایشان را از آنها گرفتیم که حتی وصیتی هم در خصوص نحوه مصرف آن برای بازماندگانشان نتوانستند بکنند.
د. ...
۴) «وَ مَقامٍ كَرِيمٍ»
مقصود از «مقام کریم» چیست؟
الف. خانه‌های شیک و گران‌قیمتی که در آن احساس بزرگی و کرامت می‌کردند (حدیث۱؛ مجمع البيان، ج7، ص300۵؛ البحر المحيط، ج8، ص15۹۶).
ب. جایگاه‌ها و منبرهای خطباء (ابن عباس و ضحاک و مجاهد، به نقل مجمع البيان، ج7، ص300۷؛ البحر المحيط، ج8، ص158).
ج. مجالس امیران و روسا و اشراف که زیردستانشان در آنجا گرد ایشان جمع می‌شدند و به اوامر آنها عمل می‌کردند (به نقل مجمع البيان، ج7، ص300۸؛ البحر المحيط، ج8، ص158۹).
د. محل‌های بستن و نگهداری اسبان جنگی، زیرا رؤسا و فرماندهان، این اسبان را به‌طور ویژه برای خود اختصاص می‌دادند، هم به‌عنوان «عُدّه» (تجهیزات و آمادگی نظامی) و هم به‌عنوان «زینت» (نشانه شکوه و مقام)؛ پس جایگاهِ این اسبان، گرامی‌ترین جایگاهی شد که [پس از هلاکت قوم] رها گردید. (ماوردی، به نقل مجمع البيان، ج7، ص300۱۰؛ البحر المحيط، ج8، ص15۹۱۱).
ه. مقصود منطقه فیوم [در مصر] است (ابن لهیعه، به نقل البحر المحيط، ج8، ص158۱۲). فیوم نام سرزمینی حاصل‌خیز و آباد در غرب رود نیل و جنوب غرب قاهره است که در متون تاریخی و جغرافیایی اسلامی به‌عنوان یکی از مناطق بسیار باارزش مصر، با باغها، چشمه‌ها و زمین‌های کشاورزی فراوان شناخته می‌شود.
و. خاندان و نزدیکانی است که انسان در زمان پیری و ناتوانی (کَلَل) به آنها تکیه می‌کند و آنها مایه شرافت و عزّت او می‌شوند (به نقل البحر المحيط، ج8، ص159۱۳).
ز. ...