۱) «فَأَخْرَجْناهُمْ مِنْ جَنَّاتٍ وَ عُيُون»
آیات قبل حکایت سخنان فرعون بود که قبطیان را به تعقیب حضرت موسی ع و پیروانش تحریک می‌کرد. خداوند در این آیه نشان می‌دهد که همه آن کارهای او ذیل برنامه الهی‌ای بود. آنها خیال می‌کردند خودشان برنامه‌ای برای تار و مار کردن حضرت موسی و پیروانش دارند و به همین جهت راه خروج از شهر را در پیش گرفته‌اند، اما خداوند در این آیات نشان می‌دهد که آنها درون برنامه الهی رفتار می‌کردند و خداوند توسط خود آنها که آنها را از آن بوستانها و چشمه‌سارهایی که در آن می‌زیستند بیرون کرد.
لازم به ذکر است که مفاد این آیه در سوره دخان هم مورد توجه واقع شده است، آنجا که درباره همین فرعونیان می‌فرماید: «كَمْ تَرَكُوا مِنْ جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ (دخان/25)
۲) «فَأَخْرَجْناهُمْ مِنْ جَنَّاتٍ وَ عُيُون»
سیر داستان نشان می‌دهد که تصمیم فرعونیان برای خروج از شهر و تعقیب بنی‌اسرائیل به اراده و تصمیم خودشان و درست نقطه مقابل اراده و دستوری بود که حضرت موسی و هارون ع از جانب خداوند به آنها ابلاغ کرده بودند که: بگذار من بنی‌اسرائيل را با خودمان ببریم: «أَنْ أَرْسِلْ مَعَنا بَني إِسْرائيل» (شعراء/۱۷). پس چرا در این آیه به جای «خرجوا: خارج شدند» از تعبیر «أخرجنا: خارج کردیم» استفاده کرد؟
الف. خداوند می خواهد نشان دهد که آنها درون برنامه الهی رفتار می‌کردند، و در واقع این واقعه نه فقط مصداقی از آیاتی است که در کنار مکر دشمنان خدا از مکر خدا سخن به میان می‌آورد: «وَ مَكَرُوا وَ مَكَرَ اللَّهُ وَ اللَّهُ خَيْرُ الْماكِرينَ» (آل عمران/۵۴)، «وَ مَكَرُوا مَكْراً وَ مَكَرْنا مَكْراً وَ هُمْ لا يَشْعُرُون» (نمل/۵۰)، «وَ يَمْكُرُونَ وَ يَمْكُرُ اللَّهُ وَ اللَّهُ خَيْرُ الْماكِرين» (انفال/۳۰)، بلکه مصداق آیه‌ای است که خود مکر دشمنان خدا را مکری علیه خودشان: «وَ كَذلِكَ جَعَلْنا في كُلِّ قَرْيَةٍ أَكابِرَ مُجْرِميها لِيَمْكُرُوا فيها وَ ما يَمْكُرُونَ إِلاَّ بِأَنْفُسِهِمْ وَ ما يَشْعُرُون« (انعام/۱۲۳)، و درون مکر خداوند معرفی می‌کند: «وَ قَدْ مَكَرُوا مَكْرَهُمْ وَ عِنْدَ اللَّهِ مَكْرُهُمْ وَ إِنْ كانَ مَكْرُهُمْ لِتَزُولَ مِنْهُ الْجِبالُ» (ابراهیم/۴۶)
ب. بیانات قرآن کریم در مقام تقویت توحید افعالی است، که اساسا هرکس در هر جایی هر کاری انجام دهد ذیل ربوبیت و فاعلیت و اراده تکوینی خداوند متعال است ولو برخلاف اراده تشریعی خداوند گام برداشته باشد.
ج. ...
۳) «فَأَخْرَجْناهُمْ مِنْ جَنَّاتٍ وَ عُيُون»
می‌دانیم کلمه «عیون» (جمع «عین») در زبان عربی به معانی بسیار متعددی به کار رفته است.
در اینجا اولین معنایی که به ذهن تبادر می‌کند و اکثر مفسران هم بدان اشاره کرده‌اند:
الف. به معنای «چشمه‌‌ها»ست.
اما می‌تواند در معانی دیگری هم باشد، از جمله:
ب. به معنای طلا (ابن‌جبیر، به نقل البحر المحيط، ج8، ص158۱)؛ که اگر عین به معنای چشمه تناسبی با کلمه قبل (جنات) دارد، «عین» به معنای طلا هم تناسبی با کلمه بعد (کنوز: گنجها) دارد.
ج. ...