۱) روایت شده است که امیرالمومنین ع در فرازی از خطبه‌ای فرمودند:
... و اگر در عظمت قدرت و بزرگی نعمت‌ها می‌اندیشیدند، به راه [راست] بازمی‌گشتند و از عذاب سوزان می‌ترسیدند؛ اما دل‌ها بیمار است و بینش‌ها عیب‌دار.
نهج البلاغة، خطبه ۱۸۵؛ الإحتجاج (للطبرسي)، ج1، ص204
و من خطبة له ع يحمد اللّه فيها و يثني على رسوله و يصف خلقا من الحيوان
... وَ لَوْ فَكَّرُوا فِي عَظِيمِ الْقُدْرَةِ وَ جَسِيمِ النِّعْمَةِ لَرَجَعُوا إِلَى الطَّرِيقِ وَ خَافُوا عَذَابَ الْحَرِيقِ؛ وَ لَكِنِ الْقُلُوبُ عَلِيلَةٌ وَ الْبَصَائِرُ مَدْخُولَة ...
۲) از امام صادق ع روایت شده است که:
رسول الله ص همواره این آیه را می‌خواندند: «من می‌ترسم که اگر معصیت پروردگارم را کنم از عذاب روزی سهمگین» (انعام/۱۵؛ زمر/۱۳) تا اینکه سوره فتح نازل شد، و دیگر ایشان به این کلام برنگشتند.
تفسير العياشي، ج2، ص120
عن منصور بن حازم عن أبي عبد الله ع قال:
لم يزل رسول الله ص يقول: «إِنِّي أَخافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّي عَذابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ» حتى نزلت سورة الفتح، فلم يعد إلى ذلك الكلام.
۳) امیرالمومنین ع محمد بن ابی‌بکر را برای حکومت مصر فرستادند و عهد‌نامه‌ای برای وی نوشتند.۱ در فرازی از آن آمده است:
... ای بندگان خدا، از مرگ و نزدیک بودن آن حذر کنید و برای آن آماده باشید؛ زیرا او با امری سهمگین و حادثه‌ای عظیم می‌آید؛ با خیری که هیچ شرّی با آن نیست، یا شری که هیچ خیری با آن نیست. پس چه کسی به بهشت نزدیک‌تر است از کسی که برای آن کار کرده؟ و چه کسی به دوزخ نزدیک‌تر است از کسی که برای آن کار کرده؟
شما رانده‌شدگان مرگ هستید؛ اگر بایستید، شما را می‌گیرد و اگر از او بگریزید، به شما می‌رسد. او از سایه‌تان به شما چسبیده‌تر است. مرگ به پیشانی‌تان گره خورده و دنیا از پشت سرتان جمع می‌شود.
پس از آتشی بپرهیزید که ته آن دور، گرمای آن شدید و عذابش نو و تازه است؛ سرایی است که رحمتی در آن نیست و درخواستی در آن شنیده نشود و برای هیچ درد و رنجی گشایشی نباشد.
و اگر توانستید ترس خود از خدا را شدیدتر کنید و امید و گمان نیکوی خود را نسبت به او بهبود بخشید، میان این دو جمع کنید؛ زیرا امید و گمان نیکوی بنده به پروردگارش، هم‌سنگ ترس او از پروردگارش است. و حقیقت آن است که نیک‌گمان‌ترین مردم به خدا، شدیدترین آنان در ترس از خداوند هستند.
نهج البلاغة نامه 27
و من عهد له ع إلى محمد بن أبي بكر رضي الله عنه حين قلده مصر:
... فَاحْذَرُوا عِبَادَ اللَّهِ الْمَوْتَ وَ قُرْبَهُ وَ أَعِدُّوا لَهُ عُدَّتَهُ فَإِنَّهُ يَأْتِي بِأَمْرٍ عَظِيمٍ وَ خَطْبٍ جَلِيلٍ، بِخَيْرٍ لَا يَكُونُ مَعَهُ شَرٌّ أَبَداً أَوْ شَرٍّ لَا يَكُونُ مَعَهُ خَيْرٌ أَبَداً. فَمَنْ أَقْرَبُ إِلَى الْجَنَّةِ مِنْ عَامِلِهَا؟ وَ مَنْ أَقْرَبُ إِلَى النَّارِ مِنْ عَامِلِهَا؟
وَ أَنْتُمْ طُرَدَاءُ الْمَوْتِ إِنْ أَقَمْتُمْ لَهُ أَخَذَكُمْ وَ إِنْ فَرَرْتُمْ مِنْهُ أَدْرَكَكُمْ وَ هُوَ أَلْزَمُ لَكُمْ مِنْ ظِلِّكُمْ، الْمَوْتُ مَعْقُودٌ بِنَوَاصِيكُمْ وَ الدُّنْيَا تُطْوَى مِنْ خَلْفِكُمَْ.
فَاحْذَرُوا نَاراً قَعْرُهَا بَعِيدٌ وَ حَرُّهَا شَدِيدٌ وَ عَذَابُهَا جَدِيدٌ دَارٌ لَيْسَ فِيهَا رَحْمَةٌ وَ لَا تُسْمَعُ فِيهَا دَعْوَةٌ وَ لَا تُفَرَّجُ فِيهَا كُرْبَةٌ.
وَ إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ يَشْتَدَّ خَوْفُكُمْ مِنَ اللَّهِ وَ أَنْ يَحْسُنَ ظَنُّكُمْ بِهِ فَاجْمَعُوا بَيْنَهُمَا فَإِنَّ الْعَبْدَ إِنَّمَا يَكُونُ حُسْنُ ظَنِّهِ بِرَبِّهِ عَلَى قَدْرِ خَوْفِهِ مِنْ رَبِّهِ وَ إِنَّ أَحْسَنَ النَّاسِ ظَنّاً بِاللَّهِ أَشَدُّهُمْ خَوْفاً لِلَّه.
۴) خطبه‌ای از امام سجاد ع درباره زهد روایت شده است که در فرازی از آن آمده است:
... و بدانید ای بندگان خدا، هر کس از شبیخون می‌ترسد، از بالش کناره می‌گیرد و از خواب خودداری می‌کند و انسان به خاطر ترس از حاکمان دنیوی از خوردن برخی غذاها و نوشیدنی‌ها خودداری می‌نماید؛ پس چطور خواهد ای پسر آدم ترس از شبیخون سلطان رب العزة و از گرفتن دردناک او و شبیخونش بر اهل معصیت و گناه، که بارها بلاها شب یا روز بر افراد بناگاه وارد شده است. و آن شبیخونی است که در برابر آن راه نجاتی، و برایش پناهگاهی، و از آن گریزگاهی نمی‌باشد. پس ای مؤمنان، از خداوند همان‌گونه بترسید که شایسته‌ی پرهیزگاران است. زیرا خداوند می‌فرماید: «این پاداش برای کسی است که از مقام من بترسد و از وعده‌ی من هراس داشته باشد.» (ابراهیم/۱۴). پس از زینت زندگی دنیا و فریبندگی و بدی‌های آن بپرهیزید و زیانِ پایانِ گرایش به آن را در یاد داشته باشید؛ که زینت آن، مایه فتنه است، و دوستی آن، خطیئه.
و بدان ای پسر آدم، که قساوت شکم و شکم‌سیری، سنگینیِ پر بودنِ شکم، مستیِ سیر بودن و فریبندگیِ حکومت، از چیزهایی هستند که انسان را از عمل باز می‌دارند و کند می‌کنند، و موجب فراموشی یاد خدا می‌شوند و انسان را از نزدیک شدن اجل غافل می‌سازند؛ تا آنجا که گویی کسی که مبتلا به عشق دنیا همانند کسی می‌شود که از مستی شراب عقلش زایل شده است.
و بدان که انسان اندیشناک از خدا، و ترسان از او و عمل‌کننده برای او، نفس خود را تمرین و به گرسنگی عادت می‌دهد، تا آنجا که به سیری اشتیاقی نیابد. و این‌گونه نیز اسبان را برای پیشی گرفتن در مسابقه لاغر و توانمند می‌سازند.
پس ای بندگان خدا، تقوای الهی در پیش گیرید تقوای کسی که امیدوار به پاداش او و ترسان از عذاب اوست. پس خداوند برای شما عذر آورده، هشدار داده، تشویق کرده و بیم داده است. ولی شما نه به آنچه شما را به پاداش کریمانه‌اش مشتاق ساخته، مشتاقید تا عمل کنید، و نه از عذاب شدید و دردناکش بیمناک می‌شوید تا «از انجام معصیت] دست نگهدارید؛ این در حالی است که خداوند در کتابش به شما خبر داده است که: «هر کس از کارهای شایسته انجام دهد در حالی که مؤمن است، هیچ‌گاه تلاش او نادیده گرفته نمی‌شود و ما آن را برایش ثبت می‌کنیم.» (انبیاء/۹۴).
تحف العقول، ص272-273
روي عن الإمام سيد العابدين علي بن الحسين ع:
...۲ وَ اعْلَمُوا عِبَادَ اللَّهِ أَنَّهُ مَنْ خَافَ الْبَيَاتَ تَجَافَى عَنِ الْوِسَادِ وَ امْتَنَعَ مِنَ الرُّقَادِ وَ أَمْسَكَ عَنْ بَعْضِ الطَّعَامِ وَ الشَّرَابِ مِنْ خَوْفِ سُلْطَانِ أَهْلِ الدُّنْيَا، فَكَيْفَ وَيْحَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مِنْ خَوْفِ بَيَاتِ سُلْطَانِ رَبِّ الْعِزَّةِ وَ أَخْذِهِ الْأَلِيمِ وَ بَيَاتِهِ لِأَهْلِ الْمَعَاصِي وَ الذُّنُوبِ مَعَ طَوَارِقِ الْمَنَايَا بِاللَّيْلِ وَ النَّهَارِ، فَذَلِكَ الْبَيَاتُ الَّذِي لَيْسَ مِنْهُ مَنْجًى وَ لَا دُونَهُ مُلْتَجَأٌ وَ لَا مِنْهُ مَهْرَبٌ. فَخَافُوا اللَّهَ آیها الْمُؤْمِنُونَ مِنَ الْبَيَاتِ خَوْفَ أَهْلِ التَّقْوَى فَإِنَّ اللَّهَ يَقُولُ: «ذلِكَ لِمَنْ خافَ مَقامِي وَ خافَ وَعِيدِ» فَاحْذَرُوا زَهْرَةَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَ غُرُورَهَا وَ شُرُورَهَا وَ تَذَكَّرُوا ضَرَرَ عَاقِبَةِ الْمَيْلِ إِلَيْهَا فَإِنَّ زِينَتَهَا فِتْنَةٌ وَ حُبَّهَا خَطِيئَةٌ.
وَ اعْلَمْ وَيْحَكَ يَا ابْنَ آدَمَ أَنَّ قَسْوَةَ الْبِطْنَةِ وَ كِظَّةَ الْمِلْأَةِ وَ سُكْرَ الشِّبَعِ وَ غِرَّةَ الْمُلْكِ مِمَّا يُثَبِّطُ وَ يُبْطِئُ عَنِ الْعَمَلِ وَ يُنْسِي الذِّكْرَ وَ يُلْهِي عَنِ اقْتِرَابِ الْأَجَلِ حَتَّى كَأَنَّ الْمُبْتَلَى بِحُبِّ الدُّنْيَا بِهِ خَبَلٌ مِنْ سُكْرِ الشَّرَابِ وَ أَنَّ الْعَاقِلَ عَنِ اللَّهِ الْخَائِفَ مِنْهُ الْعَامِلَ لَهُ لَيُمَرِّنُ نَفْسَهُ وَ يُعَوِّدُهَا الْجُوعَ حَتَّى مَا تَشْتَاقَ إِلَى الشِّبَعِ وَ كَذَلِكَ تُضَمَّرُ الْخَيْلُ لِسَبْقِ الرِّهَانِ.
فَاتَّقُوا اللَّهَ عِبَادَ اللَّهِ تَقْوَى مُؤَمِّلٍ ثَوَابَهُ وَ خَائِفٍ عِقَابَهُ فَقَدْ لِلَّهِ أَنْتُمْ أَعْذَرَ وَ أَنْذَرَ وَ شَوَّقَ وَ خَوَّفَ فَلَا أَنْتُمْ إِلَى مَا شَوَّقَكُمْ إِلَيْهِ مِنْ كَرِيمِ ثَوَابِهِ تَشْتَاقُونَ فَتَعْمَلُونَ وَ لَا أَنْتُمْ مِمَّا خَوَّفَكُمْ بِهِ مِنْ شَدِيدِ عِقَابِهِ وَ أَلِيمِ عَذَابِهِ تَرْهَبُونَ فَتَنْكُلُونَ وَ قَدْ نَبَّأَكُمُ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ أَنَّهُ: «فَمَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحاتِ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلا كُفْرانَ لِسَعْيِهِ وَ إِنَّا لَهُ كاتِبُون» ...۳