1) از امام صادق ع روایت شده است که درباره این آیه شریفه «و حقّا كه من بسیار آمرزندهام كسی را كه توبه كند و ایمان آورد و عملهای شایسته كند، سپس در هدایت استوار ماند» (طه/82) فرمودند:
برای این آیه تفسیری هست که آن تفسیر دلالت دارد بر اینکه خداوند هیچ عملی را قبول نمی‌کند از کسی که آن عمل را انجام داده، مگر اینکه وی با التزام بدان تفسیر، و آنچه خداوند بر مومنان شرط کرده، با او ملاقات کند؛ و خداوند فرمود: «قطعا توبه‌ی بر عهده خدا تنها برای کسانی است که روی جهالت بدی را مرتکب می‌شوند» یعنی هر گناهی را که بنده مرتکب می‌شود، هرچند به گناه بودن آن آگاه باشد، اما در آن هنگامی که در درون خویش معصیت پروردگار را خطور دهد، او جاهل است؛ و در این مورد خداوند تبارک و تعالی حکایت می‌کند سخن یوسف به برادرانش را که: «آیا دانستید که با یوسف و برادرش چه کردید وقتی که شما جاهل بودید» پس آنان را به جهالت منسوب کرد به خاطر اینکه در درون خویش معصیت خداوند را خطور دادند.
تفسیر العیاشی، ج1، ص228؛ مجمع البیان، ج3، ص37۱
عَنْ أَبِی عَمْرٍو الزُّبَیرِی عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی قَوْلِ اللَّهِ «وَ إِنِّی لَغَفَّارٌ لِمَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً ثُمَّ اهْتَدی» قَالَ:
لِهَذِهِ الْآیةِ تَفْسِیرٌ یدُلُّ ذَلِكَ التَّفْسِیرُ عَلَی أَنَّ اللَّهَ لَا یقْبَلُ مَنْ عَمِلَ عَمَلًا إِلَّا مِمَّنْ لَقِیهُ بِالْوَفَاءِ مِنْهُ بِذَلِكَ التَّفْسِیرِ وَ مَا اشْتَرَطَ فِیهِ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ؛ وَ قَالَ: «إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَی اللَّهِ لِلَّذِینَ یعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهالَةٍ» یعْنِی كُلَّ ذَنْبٍ عَمِلَهُ الْعَبْدُ وَ إِنْ كَانَ بِهِ عَالِماً فَهُوَ جَاهِلٌ حِینَ خَاطَرَ بِنَفْسِهِ فِی مَعْصِیةِ رَبِّهِ. وَ قَدْ قَالَ: فِی ذَلِكَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَی یحْكِی قَوْلَ یوسُفَ لِإِخْوَتِهِ: «هَلْ عَلِمْتُمْ ما فَعَلْتُمْ بِیوسُفَ وَ أَخِیهِ إِذْ أَنْتُمْ جاهِلُونَ»، فَنَسَبَهُمْ إِلَی الْجَهْلِ لِمُخَاطَرَتِهِمْ بِأَنْفُسِهِمْ فِی مَعْصِیةِ اللَّهِ.
2) الف. از رسول الله ص روایت شده است که فرمودند: همانا می‌شود که بنده مرتکب گناهی گردد و به خاطر آن به بهشت وارد شود!
گفتند: یا رسول الله! چگونه چنین شود؟!
فرمود: همواره آن گناه در پیش چشمش است و دائم از آن استغفار می‌کند و به خاطر آن پشیمان است؛ و خداوند بدین جهت او را به بهشت می‌برد؛ و من چیزی ندیدم بهتر باشد از کار حسنه‌ای که بعد از انجام یک گناه ریشه‌دار سر بزند که «همانا حسنات بدی‌ها را [از بین] می‌برند؛ این تذکری برای اهل ذکر است» (هود/114)
ب. و نیز از ایشان روایت شده است که فرمودند:
وقتی بنده گناه کند نقطه سیاهی در دلش پدید آید؛ پس اگر توبه کند و آن را ریشه‌کن سازد و استغفار کند دلش از آن صاف گردد؛ و اگر توبه و استغفار نکند گناه بر گناه و سیاهی بر سیاهی می‌افزاید تا اینکه دل را کاملا بپوشاند و دل به خاطر کثرت پوشش گناهان بر آن بمیرد و این همان سخن خداوند است که «بلكه بر دلهای آنان آنچه كسب میكردهاند زنگار بسته است.» (مطففین/14) یعنی همان پوشش؛ و عاقل خود را چنین در نظر می‌گیرد که «مرده است و از خداوند طلب بازگشت می‌کند تا توبه کند و آن را ریشه‌کن سازد و اصلاح کند و خداوند این درخواست او را اجابت کرده است» پس به جد و جهد می‌کوشد.
إرشاد القلوب إلی الصواب (للدیلمی)، ج1، ص46
الف. قَالَ: رَسُولُ اللَّهِ ص:
إِنَّ الْعَبْدَ لَیذْنِبُ فَیدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ قِیلَ وَ كَیفَ ذَلِكَ یا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ: یكُونُ نُصْبَ عَینَیهِ لَا یزَالُ یسْتَغْفِرُ مِنْهُ وَ ینْدَمُ عَلَیهِ فَیدْخِلُهُ اللَّهُ بِهِ الْجَنَّةَ وَ لَمْ أَرَ أَحْسَنَ مِنْ حَسَنَةٍ حَدَثَتْ بَعْدَ ذَنْبٍ قَدِیمٍ «إِنَّ الْحَسَناتِ یذْهِبْنَ السَّیئاتِ ذلِكَ ذِكْری لِلذَّاكِرِینَ».
ب. وَ قَالَ: صلی الله علیه و آله و سلم:
إِذَا أَذْنَبَ الْعَبْدُ كَانَ نُقْطَةً سَوْدَاءَ عَلَی قَلْبِهِ فَإِنْ هُوَ تَابَ وَ أَقْلَعَ وَ اسْتَغْفَرَ صَفَا قَلْبُهُ مِنْهَا وَ إِنْ هُوَ لَمْ یتُبْ وَ لَمْ یسْتَغْفِرْ كَانَ الذَّنْبُ عَلَی الذَّنْبِ وَ السَّوَادُ عَلَی السَّوَادِ حَتَّی یغْمُرَ الْقَلْبَ فَیمُوتَ بِكَثْرَةِ غِطَاءِ الذُّنُوبِ عَلَیهِ وَ ذَلِكَ قَوْلُهُ تَعَالَی «بَلْ رانَ عَلی قُلُوبِهِمْ ما كانُوا یكْسِبُونَ» یعْنِی الْغِطَاءَ وَ الْعَاقِلُ یحْسَبُ نَفْسَهُ قَدْ مَاتَ وَ یسْأَلُ اللَّهَ الرَّجْعَةَ لِیتُوبَ وَ یقْلِعَ وَ یصْلِحَ فَأَجَابَهُ اللَّهُ فَیجِدُّ وَ یجْتَهِدُ.
3) الف. اما سجاد ع در فرازی از دعای معروف به دعای ابوحمزه ثمالی فرموده‌اند:
خدایا هنگامی که عصیانت کردم، عصیانم بدین جهت نبود که منکر ربوبیت تو باشم و نه اینکه نسبت به دستور تو بی‌اعتنا باشم و متعرض عقوبت تو شده باشم و نسبت به وعده‌های تو سست‌انگار باشم؛ و لیکن گناهی بود که بر من عارض شد و نفسم فریبم داد و هوا و هوس بر من غلبه کرد و بدبختی‌ام مرا در این مسیر یاری نمود و پرده‌پوشی تو بر من مرا فریب داد.
مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ج2، ص589؛ إقبال الأعمال، ج1، ص166
رَوَی أَبُو حَمْزَةَ الثُّمَالِی قَالَ: كَانَ عَلِی بْنُ الْحُسَینِ سَیدُ الْعَابِدِینَ ص یصَلِّی عَامَّةَ اللَّیلِ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ فَإِذَا كَانَ السَّحَرُ دَعَا بِهَذَا الدُّعَاءِ: إِلَهِی لَا تُؤَدِّبْنِی بِعُقُوبَتِك ...
إِلَهِی لَمْ أَعْصِكَ حِینَ عَصَیتُكَ وَ أَنَا بِرُبُوبِیتِكَ جَاحِدٌ وَ لَا بِأَمْرِكَ مُسْتَخِفٌّ وَ لَا لِعُقُوبَتِكَ مُتَعَرِّضٌ وَ لَا لِوَعِیدِكَ مُتَهَاوِنٌ لَكِنْ خَطِیئَةٌ عَرَضَتْ وَ سَوَّلَتْ لِی نَفْسِی وَ غَلَبَنِی هَوَای وَ أَعَانَتْنِی عَلَیهَا شِقْوَتِی وَ غَرَّنِی سِتْرُكَ الْمُرْخَی عَلَی.
ب. امام سجاد ع در دعای 16 صحیفه سجادیه که دعایی است که حضرت هنگام درخواست عفو از گناهان می‌خواندند چنین دعا می‌کردند:
خدایا ! ای کسی که گناهکاران به پیشگاه رحمت وی ناله کنند؛ و ای کسی که بیچارگان به یاد احسان وی پناهنده گردند؛ و ای کسی که خطاکاران از ترس او صدای گریه‌شان بلند شود؛ ای مونس هر وحشت‌زده‌ی غریب؛ ای گشایش هر گرفتار درمانده؛ ای فریادرس هر خوارشده‌ی تنهامانده؛ و ای یاور هر نیازمندِ رانده‌شده؛
تو آنی که با رحمت و علم هر چیزی را در برگرفته‌ای؛ و تو آنی که برای هر مخلوقی از نعمتهایت سهمی در نظر گرفته‌ای؛ و تو آنی که عفوش برتر از عقابش است؛ و تو آنی که رحمتش بر غضبش پیشی می‌گیرد؛ و تو آنی که عطایش بیش از ندادنش است؛ و تو آنی که همه خلایق در سعه او در گشایش‌اند؛ و تو آنی که نه به مجازات کردن کسی که به او عطا کرده، رغبتی دارد و نه در عقاب کسی که او را عصیان کرده افراط می‌کند؛
و من، ای خدای من! همان بنده ای هستم که به من دستور دعا دادی و او لبیک گفت؛ هان این منم، ای پروردگارا ! همان که در پیشگاه ت بر زمین افتاده؛ من همانم که خطاها پشتش را خم کرده؛ من همانم که گناهان عمرش را بر باد داده؛ و هم همانم که از روی جهالت تو را عصیان کرده در حالی که تو سزاوار چنان کاری نبودی! ...
الصحیفة السجادیة، دعای16 (كَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیهِ السَّلَامُ إِذَا اسْتَقَالَ: مِنْ ذُنُوبِهِ، أَوْ تَضَرَّعَ فِی طَلَبِ الْعَفْوِ عَنْ عُیوبِهِ)
اللَّهُمَّ یا مَنْ بِرَحْمَتِهِ یسْتَغیثُ الْمُذْنِبُونَ وَ یا مَنْ إِلَی ذِكْرِ إِحْسَانِهِ یفْزَعُ الْمُضْطَرُّونَ وَ یا مَنْ لِخِیفَتِهِ ینْتَحِبُ الْخَاطِئُونَ؛ یا أُنْسَ كُلِّ مُسْتَوْحِشٍ غَرِیبٍ، وَ یا فَرَجَ كُلِّ مَكْرُوبٍ كَئِیبٍ، وَ یا غَوْثَ كُلِّ مَخْذُولٍ فَرِیدٍ، وَ یا عَضُدَ كُلِّ مُحْتَاجٍ طَرِیدٍ؛ أَنْتَ الَّذِی وَسِعْتَ كُلَّ شَیءٍ رَحْمَةً وَ عِلْماً؛ وَ أَنْتَ الَّذِی جَعَلْتَ لِكُلِّ مَخْلُوقٍ فِی نِعَمِكَ سَهْماً؛ وَ أَنْتَ الَّذِی عَفْوُهُ أَعْلَی مِنْ عِقَابِهِ؛ وَ أَنْتَ الَّذِی تَسْعَی رَحْمَتُهُ أَمَامَ غَضَبِهِ؛ وَ أَنْتَ الَّذِی عَطَاؤُهُ أَكْثَرُ مِنْ مَنْعِهِ. وَ أَنْتَ الَّذِی اتَّسَعَ الْخَلَائِقُ كُلُّهُمْ فِی وُسْعِهِ. وَ أَنْتَ الَّذِی لَا یرْغَبُ فِی جَزَاءِ مَنْ أَعْطَاهُ. وَ أَنْتَ الَّذِی لَا یفْرِطُ فِی عِقَابِ مَنْ عَصَاهُ. وَ أَنَا، یا إِلَهِی، عَبْدُكَ الَّذِی أَمَرْتَهُ بِالدُّعَاءِ فَقَالَ: لَبَّیكَ وَ سَعْدَیكَ، هَا أَنَا ذَا، یا رَبِّ، مَطْرُوحٌ بَینَ یدَیكَ. أَنَا الَّذِی أَوْقَرَتِ الْخَطَایا ظَهْرَهُ، وَ أَنَا الَّذِی أَفْنَتِ الذُّنُوبُ عُمُرَهُ، وَ أَنَا الَّذِی بِجَهْلِهِ عَصَاكَ، وَ لَمْ تَكُنْ أَهْلًا مِنْهُ لِذَاكَ...
4) الف. محمد بن مسلم روایت کرده است که:
امام باقر ع فرمود: محمد بن مسلم! گناهان مومن، اگر توبه کند، برایش مورد مغفرت قرار می‌گیرد؛ پس مومن باید بعد از توبه و استغفار عمل را از سر گیرد؛ اما به خدا سوگند این [تخفیف] جز برای اهل ایمان نیست.
گفتم: اگر بعد از توبه و استغفار از گناهان بازگشت و دوباره به توبه بازگشت، چطور؟
فرمود: محمد بن مسلم! آیا چنین می‌پنداری که بنده مومن از گناهش پشیمان شود و به خاطر آن استغفار کند و خداوند توبه‌اش را قبول نکند؟!
گفتم: اگر بارها گناه کرد و سپس توبه و استغفار کرد چطور؟
فرمود:هر بار که مومن با توبه و استغفار برگردد، خداوند هم با مغفرت به سوی او برمی‌گردد و «همانا خداوند بسیار آمرزنده و رحیم است» (مزمل/20)؛ «[از بندگانش] توبه را می‌پذیرد و از بدی‌های درمی‌گذرد» (شوری/25)؛ پس مبادا که مومنان را از رحمت خدا مایوس سازی.
الكافی، ج2، ص434
مُحَمَّدُ بْنُ یحْیی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ:
یا مُحَمَّدَ بْنَ مُسْلِمٍ! ذُنُوبُ الْمُؤْمِنِ إِذَا تَابَ مِنْهَا مَغْفُورَةٌ لَهُ؛ فَلْیعْمَلِ الْمُؤْمِنُ لِمَا یسْتَأْنِفُ بَعْدَ التَّوْبَةِ وَ الْمَغْفِرَةِ؛ أَمَا وَ اللَّهِ إِنَّهَا لَیسَتْ إِلَّا لِأَهْلِ الْإِیمَانِ.
قُلْتُ: فَإِنْ عَادَ بَعْدَ التَّوْبَةِ وَ الِاسْتِغْفَارِ مِنَ الذُّنُوبِ وَ عَادَ فِی التَّوْبَةِ؟
فَقَالَ: یا مُحَمَّدَ بْنَ مُسْلِمٍ! أَ تَرَی الْعَبْدَ الْمُؤْمِنَ ینْدَمُ عَلَی ذَنْبِهِ وَ یسْتَغْفِرُ مِنْهُ وَ یتُوبُ ثُمَّ لَا یقْبَلُ اللَّهُ تَوْبَتَهُ؟!
قُلْتُ: فَإِنَّهُ فَعَلَ ذَلِكَ مِرَاراً یذْنِبُ ثُمَّ یتُوبُ وَ یسْتَغْفِرُ اللَّهَ؟
فَقَالَ: كُلَّمَا عَادَ الْمُؤْمِنُ بِالاسْتِغْفَارِ وَ التَّوْبَةِ عَادَ اللَّهُ عَلَیهِ بِالْمَغْفِرَةِ وَ «إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ» «یقْبَلُ التَّوْبَةَ ... وَ یعْفُوا عَنِ السَّیئاتِ»؛ فَإِیاكَ أَنْ تُقَنِّطَ الْمُؤْمِنِینَ مِنْ رَحْمَةِ اللَّه.
ب. از امیرالمومنین ع هم روایت شده است که از ایشان پرسیده شد: اگر باز برگردد و بارها توبه کند چطور؟
فرمودند: خداوند او را می‌آمرزد.
گفته شد: تا به کی؟
فرمود:تا جایی که شیطان باشد که در حسرت و افسوس بماند.
مجمع البیان، ج3، ص37
رُوِی عَنْ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع أَنَّهُ قِیلَ: فَإِنْ عَادَ وَ تَابَ مِرَاراً؟
قَالَ: یغْفِرُ اللَّهُ لَهُ.
قِیلَ: إِلَی مَتَی؟
قَالَ: حَتَّی یكُونَ الشَّیطَانُ هُوَ الْمَحْسُورَ.
5) الف. از ابن‌عباس و دیگران روایت شده است که پیامبر اکرم ص در فرازی از آخرین خطبه‌ای که پیش از وفاتشان ایراد کردند، چنین فرمودند:
همانا من نزد خداوند تخفیفی برای امتم خواستم پس به من گفتند: باب توبه باز است تا زمانی که در صور دمیده شود!
سپس رسول الله ص به ما رو کردند و فرمودند:
همانا کسی که یک سال قبل از مرگش توبه کند خداوند توبه‌اش را می‌پذیرد.
سپس گفتند: یک سال خیلی زیاد است؛ کسی که یک ماه قبل از مرگش توبه کند خداوند توبه‌اش را می‌پذیرد.
سپس گفتند: یک ماه زیاد است؛ کسی که یک جمعه قبل از مرگش توبه کند خداوند توبه‌اش را می‌پذیرد.
سپس گفتند: یک جمعه زیاد است؛ کسی که یک روز قبل از مرگش توبه کند خداوند توبه‌اش را می‌پذیرد.
سپس گفتند: یک روز زیاد است؛ کسی که ساعتی قبل از مرگش توبه کند خداوند توبه‌اش را می‌پذیرد.
سپس گفتند: کسی که توبه کند در حالی که جانش به اینجا رسیده – و با دست به حلق خویش اشاره کردند - خداوند توبه‌اش را می‌پذیرد.
ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص295؛ من لا یحضره الفقیه، ج1، ص: 133؛ الكافی، ج2، ص440۲
حَدَّثَنِی مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَی بْنِ الْمُتَوَكِّلِ قَالَ: حَدَّثَنِی مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ: حَدَّثَنِی مُوسَی بْنُ عِمْرَانَ قَالَ: حَدَّثَنِی عَمِّی الْحُسَینُ بْنُ زَیدٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عَمْرٍو الصِّینِی عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الْخُرَاسَانِی عَنْ مُیسِّرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِی عَائِشَةَ السَّعْدِی عَنْ یزِیدَ بْنِ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِیزِ عَنْ أَبِی سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِی هُرَیرَةَ وَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالا خَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ ص قَبْلَ وَفَاتِهِ وَ هِی آخِرُ خُطْبَةٍ خَطَبَهَا بِالْمَدِینَةِ حَتَّی لَحِقَ بِاللَّهِ تَعَالَی ...
قَالَ: رَسُولُ اللَّهِ ص ... إِنِّی قَدْ نَازَلْتُ رَبِّی عَزَّ وَ جَلَّ فِی أُمَّتِی قَالَ لِی: بَابُ التَّوْبَةِ مَفْتُوحٌ حَتَّی ینْفَخَ فِی الصُّورِ.
ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَینَا رَسُولُ اللَّهِ ص فَقَالَ: إِنَّهُ مَنْ تَابَ قَبْلَ مَوْتِهِ بِسَنَةٍ تَابَ اللَّهُ عَلَیهِ.
ثُمَّ قَالَ: وَ إِنَّ السَّنَةَ لَكَثِیرَةٌ مَنْ تَابَ قَبْلَ أَنْ یمُوتَ بِشَهْرٍ تَابَ اللَّهُ عَلَیهِ.
ثُمَّ قَالَ: وَ إِنَّ الشَّهْرَ لَكَثِیرٌ مَنْ تَابَ قَبْلَ مَوْتِهِ بِجُمْعَةٍ تَابَ اللَّهُ عَلَیهِ.
ثُمَّ قَالَ: وَ جُمْعَةٌ كَثِیرَةٌ مَنْ تَابَ قَبْلَ أَنْ یمُوتَ بِیوْمٍ تَابَ اللَّهُ عَلَیهِ.
ثُمَّ قَالَ: وَ یوْمٌ كَثِیرٌ مَنْ تَابَ قَبْلَ أَنْ یمُوتَ بِسَاعَةٍ تَابَ اللَّهُ عَلَیهِ.
ثُمَّ قَالَ: مَنْ تَابَ وَ قَدْ بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَی بِیدِهِ إِلَی حَلْقِهِ تَابَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَیهِ.
قَالَ: ثُمَّ تَرَكَ فَكَانَتْ آخِرَ خُطْبَةٍ خَطَبَهَا رَسُولُ اللَّهِ ص حَتَّی لَحِقَ بِاللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ.
ب. برخی منابع اهل سنت شبیه همین حدیث را از قول عبادة‌بن صامت از پیامبر نقل کرده‌اند، فقط فراز آخرش را چنین روایت کرده‌اند که می‌فرماید:
یک ساعت هم زیاد است، کسی که پیش از اینکه به خرخر مرگ بیفتد توبه کند خداوند توبه‌اش را می‌پذیرد.
الكشف و البیان عن تفسیر القرآن (ثعلبی)، ج3، ص274
خالد بن [سعدان] عن عبادة بن الصامت قال: قال رسول اللّه صلّی اللّه علیه و [آله و] سلّم: «من تاب قبل موته بسنة تاب اللّه علیه» ثم قال: «إن السنة لكثیر، من تاب قبل موته بشهر تاب اللّه علیه»
ثم قال: «إن الشهر لكثیر، من تاب قبل موته بجمعة تاب اللّه علیه».
ثم قال: «إن الجمعة لكثیر، من تاب قبل موته بساعة تاب اللّه علیه».
ثم قال: «إن الساعة لكثیر، من تاب قبل موته قبل أن یغرغر بها تاب اللّه علیه»
ثم قال: «إن الساعة لكثیر، من تاب قبل موته قبل أن یغرغر بها تاب اللّه علیه»
ج. از رسول الله ص روایت شده که فرمودند:
هنگامی که ابلیس [از بهشت رانده شد و] به زمین هبوط کرد گفت: به عزت و عظمتت سوگند، از فرزند آدم جدا نخواهم شد تا اینکه روحش از بدنش جدا شود.
خداوند عز و جل فرمود: به عزت و عظمتم سوگند، من هم [قبولیِ] توبه را از بنده‌ام دریغ نکنم تا اینکه به خرخر مرگ بیفتد.
الكشف و البیان عن تفسیر القرآن (ثعلبی)، ج3، ص274
المسیب بن شریك عن عمرو بن عبید عن الحسن قال: قال رسول اللّه صلّی اللّه علیه و [آله و] سلّم:
لما هبط إبلیس قال: و عزتك و عظمتك لا أفارق ابن آدم حتی یفارق روحه جسده!
فقال اللّه عزّ و جلّ: و عزتی و عظمتی لا أحجب التوبة عن عبدی حتی یغرغر.
6) از امیرالمومنین ع روایت شده که فرمودند: کسی که به او چهار چیز داده شد، از چهار چیز دیگر محروم نشود:
کسی که به او عا داده شد، از اجابت محروم نشود؛
کسی که به او توبه داده شد، از قبولی توبه محروم نشود.
کسی که به او استغفار داده شد، از مورد مغفرت قرار گرفتن محروم نشود؛
و به کسی که شکرگزاری داده شد، از اینکه بر نعمتش بیفزایند محروم نشود.
نهج البلاغه، حکمت 135
وَ قَالَ: ع:
مَنْ أُعْطِی أَرْبَعاً لَمْ یحْرَمْ أَرْبَعاً؛
مَنْ أُعْطِی الدُّعَاءَ لَمْ یحْرَمِ الْإِجَابَةَ؛
وَ مَنْ أُعْطِی التَّوْبَةَ لَمْ یحْرَمِ الْقَبُولَ؛
وَ مَنْ أُعْطِی الِاسْتِغْفَارَ لَمْ یحْرَمِ الْمَغْفِرَةَ؛
وَ مَنْ أُعْطِی الشُّكْرَ لَمْ یحْرَمِ الزِّیادَة.۳