بسیاری از روایات ذیل آیه 2 (جلسه 926) و آیه6 (جلسه 931) نیز به نحوی به این آیه می‌تواند مرتبط باشد که در اینجا تکرار نمی‌شود.
1) الف. از امام صادق ع روایت شده است که رسول خدا ص فرمود: هنگامی که مرا در معراج به آسمان بردند گروهی را دیدم که آتش در درونشان وارد می‌شد و از پشت‌شان بیرون می‌آمد. گفتم: جبرئیل اینها چه کسانی‌اند؟ گفت: اینها کسانی‌اند که اموال یتیمان را از روی ظلم می‌خوردند.
تفسیر القمی، ج1، ص132 و ج2، ص7
فَإِنَّهُ حَدَّثَنِی أَبِی عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قَالَ: رَسُولُ اللَّهِ ص:
لَمَّا أُسْرِی بِی إِلَی السَّمَاءِ رَأَیتُ قَوْماً تُقْذَفُ فِی أَجْوَافِهِمُ النَّارُ وَ تَخْرُجُ مِنْ أَدْبَارِهِمْ، فَقُلْتُ: مَنْ هَؤُلَاءِ یا جَبْرَئِیلُ؟
فَقَالَ: هَؤُلَاءِ الَّذِینَ یأْكُلُونَ أَمْوالَ الْیتامی ظُلْماً.
این حدیث نبوی در کتب اهل سنت هم روایت شده است (البحر المحیط، ج3، ص531۱)
ب. همچنین از امام باقر ع روایت شده است که:
رسول الله ص فرمودند: روز قیامت مردمانی از قبرهایشان برانگیخته می‌شوند در حالی که آتش از دهانشان شعله می‌کشد.
سوال شد: یا رسول الله! اینان کیستند؟
فرمودند: «کسانی که اموال یتیمان را به ظلم می‌خورند فقط در شکم‌هایشان آتش می‌خورند و بزودی لهیب آتشی را شعله‌ور کنند». (نساء/10)
تفسیر العیاشی، ج1، ص225
عن أبی الجارود عن أبی جعفر ع قال:
قَالَ: رَسُولُ اللَّهِ ص یبْعَثُ أنَاسٌ مِنْ قُبُورِهِمْ یوْمَ الْقِیامَةِ تَأَجَّجُ أَفْوَاهُهُمْ نَاراً.
فَقِیلَ لَهُ یا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ هَؤُلَاءِ؟
قال: «الَّذِینَ یأْكُلُونَ أَمْوالَ الْیتامی ظُلْماً إِنَّما یأْكُلُونَ فِی بُطُونِهِمْ ناراً وَ سَیصْلَوْنَ سَعِیراً».
ج. و در روایتی طولانی از امام باقر ع درباره محکمات قرآن کریم آمده است:
... و خداوند درباره خوردن ظالمانه مال یتیم این آیه را نازل فرمود «در حقیقت، کسانی که اموال یتیمان را به ظلم می‌خورند فقط در شکم‌هایشان آتش می‌خورند و بزودی لهیب آتشی را شعله‌ور کنند» و این بدان جهت است که خورنده مال یتیم در روز قیامت می‌آید در حالی که آتش در دلش زبانه می‌کشد تا حدی که شعله‌های آن از دهانش بیرون می‌زند، تا اینکه همه اهل محشر بدانند که او خورنده مال یتیم است.
الكافی، ج2، ص31-32
عَلِی بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ آدَمَ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ بْنِ مِهْرَانَ عَنِ الْحُسَینِ بْنِ مَیمُونٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ [أُ]نَاساً تَكَلَّمُوا فِی هَذَا الْقُرْآنِ بِغَیرِ عِلْم ...
وَ أَنْزَلَ فِی مَالِ الْیتِیمِ مَنْ أَكَلَهُ ظُلْماً «إِنَّ الَّذِینَ یأْكُلُونَ أَمْوالَ الْیتامی ظُلْماً إِنَّما یأْكُلُونَ فِی بُطُونِهِمْ ناراً وَ سَیصْلَوْنَ سَعِیراً» وَ ذَلِكَ أَنَّ آكِلَ مَالِ الْیتِیمِ یجِیءُ یوْمَ الْقِیامَةِ وَ النَّارُ تَلْتَهِبُ فِی بَطْنِهِ حَتَّی یخْرُجَ لَهَبُ النَّارِ مِنْ فِیهِ حَتَّی یعْرِفَهُ كُلُّ أَهْلِ الْجَمْعِ أَنَّهُ آكِلُ مَالِ الْیتِیم.
2) از امام صادق ع روایت شده که در کتاب علی بن ابی‌طالب ع آمده است:
کسی که ظالمانه مال یتیم را می‌خورد، وبال این را در بازماندگان خودش می‌چشد و وبال کارش به او ملحق می‌شود؛ خواه در دنیا، که خداوند می‌فرماید: «و باید [از ستم بر یتیمان] بترسند آنان که، اگر پس از خود فرزندان ناتوانی بر جای گذارند» (نساء/9) و خواه در آخرت، که خداوند می‌فرماید: «در حقیقت، کسانی که اموال یتیمان را به ظلم می‌خورند فقط در شکم‌هایشان آتش می‌خورند و بزودی در آتشی افروخته درآیند.» (نساء/10)
ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص233؛ من لا یحضره الفقیه، ج3، ص173؛ تفسیر العیاشی، ج1، ص223
أَبِی ره قَالَ: حَدَّثَنِی عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الْحِمْیرِی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَلِی بْنِ رِئَابٍ عَنِ الْحَلَبِی عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ:
إِنَّ فِی كِتَابِ عَلِی ع: أَنَّ آكِلَ مَالِ الْیتَامَی ظُلْماً سَیدْرِكُهُ وَبَالُ ذَلِكَ فِی عَقِبِهِ مِنْ بَعْدِهِ [وَ یلْحَقُهُ؛ فَقَالَ: ذَلِكَ إِمَّا] فِی الدُّنْیا فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یقُولُ «وَ لْیخْشَ الَّذِینَ لَوْ تَرَكُوا مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّیةً ضِعافاً خافُوا عَلَیهِمْ فَلْیتَّقُوا اللَّهَ وَ لْیقُولُوا قَوْلًا سَدِیداً» وَ أَمَّا فِی الْآخِرَةِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یقُولُ «إِنَّ الَّذِینَ یأْكُلُونَ أَمْوالَ الْیتامی ظُلْماً إِنَّما یأْكُلُونَ فِی بُطُونِهِمْ ناراً وَ سَیصْلَوْنَ سَعِیراً».
3) عجلان می‌گوید: از امام صادق ع درباره خوردن مال یتیم سوال کردم، فرمودند:
مطلب همان گونه است که خداوند عز و جل می‌فرماید: «در حقیقت، کسانی که اموال یتیمان را به ظلم می‌خورند فقط در شکم‌هایشان آتش می‌خورند و بزودی در آتشی افروخته درآیند.»
سپس بدون اینکه از ایشان سوالی کنم، فرمودند: کسی که سرپرستی یتیمی را عهده‌دار شود تا از یتیمی بیرون آید و یا اینکه بی‌نیاز شود خداوند عز و جل بهشت را بر او واجب می‌کند همان طور که آتش را بر کسی که مال یتیم را می‌خورد واجب کرده است.
الکافی، ج5، ص128؛ تفسیر العیاشی، ج1، ص224
عَلِی بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ عَجْلَانَ أَبِی صَالِحٍ قَالَ:
سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ أَكْلِ مَالِ الْیتِیمِ؟
فَقَالَ: هُوَ كَمَا قَالَ: اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ «إِنَّ الَّذِینَ یأْكُلُونَ أَمْوالَ الْیتامی ظُلْماً إِنَّما یأْكُلُونَ فِی بُطُونِهِمْ ناراً وَ سَیصْلَوْنَ سَعِیراً»
ثُمَّ قَالَ: ع مِنْ غَیرِ أَنْ أَسْأَلَهُ: مَنْ عَالَ یتِیماً حَتَّی ینْقَطِعَ یتْمُهُ أَوْ یسْتَغْنِی بِنَفْسِهِ أَوْجَبَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَهُ الْجَنَّةَ كَمَا أَوْجَبَ النَّارَ لِمَنْ أَكَلَ مَالَ الْیتِیمِ.
4) سماعه می‌گوید: از امام صادق ع پرسیدم: آیا کسی که مال یتیم بخورد راهی برای توبه دارد؟
فرمودند: این است که آن را به اهلش برگرداند؛ زیرا خداوند می‌فرماید: «در حقیقت، کسانی که اموال یتیمان را به ظلم می‌خورند فقط در شکم‌هایشان آتش می‌خورند و بزودی در آتشی افروخته درآیند [لهیب آتشی را شعله‌ور کنند].» (نساء/10) و می‌فرماید: «همانا این گناهی بزرگ بوده است» (نساء/2)
تفسیر العیاشی، ج1، ص218و214۲
عَنْ سَمَاعَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ أَكَلَ مَالَ الْیتِیمِ هَلْ لَهُ تَوْبَةٌ؟
فَقَالَ: یؤَدِّی إِلَی أَهْلِهِ؛ لِأَنَّ اللَّهَ یقُولُ «إِنَّ الَّذِینَ یأْكُلُونَ أَمْوالَ الْیتامی ظُلْماً إِنَّما یأْكُلُونَ فِی بُطُونِهِمْ ناراً وَ سَیصْلَوْنَ سَعِیراً» وَ قَالَ: «إِنَّهُ كانَ حُوباً كَبِیراً».
5) حضرت عبدالعظیم حسنی می‌گوید: از امام جواد صلوات الله علیه شنیدم که فرمود: از پدرم شنیدم که او هم از پدرش امام کاظم ع شنیده بود که یکبار عمرو بن عبید بر امام صادق ع وارد شد. چون سلام کرد و نشست، این آیه که: «کسانی که از گناهان کبیره و امور شرم‌آور خودداری می‌کنند» (شوری/37 و نجم/32) را قرائت کرد و ساکت شد.
امام صادق ع فرمود: چرا ساکت شدی؟
گفت: دلم می‌خواهد گناهان کبیره را بر اساس کتاب الله بشناسم.
امام صادق ع شروع به توضیح دادن کردند که: بزرگترین کبایر در قرآن کریم شرک است۳ ... تا بدینجا رسیدند که:
و خوردن مال یتیم، چرا که خداوند عز و جل می‌فرماید: «فقط در شکم‌هایشان آتش می‌خورند و بزودی در آتشی افروخته درآیند [لهیب آتشی را شعله‌ور کنند].» (نساء/10)
الكافی، ج2، ص286؛ تفسیر العیاشی، ج1، ص225؛ من لا یحضره الفقیه، ج3، ص563
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَظِیمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْحَسَنِی قَالَ: حَدَّثَنِی أَبُو جَعْفَرٍ ٍ الثَّانِی صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیه قَالَ: سَمِعْتُ أَبِی یقُولُ سَمِعْتُ أَبِی مُوسَی بْنَ جَعْفَرٍ ع یقُولُ دَخَلَ عَمْرُو بْنُ عُبَیدٍ عَلَی أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فَلَمَّا سَلَّمَ وَ جَلَسَ تَلَا هَذِهِ الْآیةَ «الَّذِینَ یجْتَنِبُونَ كَبائِرَ الْإِثْمِ وَ الْفَواحِشَ» ثُمَّ أَمْسَكَ.
فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا أَسْكَتَكَ؟
قَالَ: أُحِبُّ أَنْ أَعْرِفَ الْكَبَائِرَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ.
فَقَالَ: نَعَمْ یا عَمْرُو أَكْبَرُ الْكَبَائِرِ ... وَ أَكْلُ مَالِ الْیتِیمِ لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یقُولُ «إِنَّما یأْكُلُونَ فِی بُطُونِهِمْ ناراً وَ سَیصْلَوْنَ سَعِیرا»
درباره اینکه این کار در زمره گناهان کبیره است، روایات متعددی وارد شده است؛ ر.ک: ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص233 (و عیناً در: الخصال، ج1، ص273)۴ و تحف العقول، ص422۵
6) الف.از امام رضا ع درباره شخصی سوال می‌شود که اموال یتیمانی در دستش است و دست دراز می‌کند و از آن برمی‌دارد و البته قصد دارد که آن را برگرداند.
فرمودند: سزاوار نیست از آن بخورد مگر با رعایت میانه‌روی؛ و زیاده‌روی نکند؛ اما اگر از در نیتش این باشد که به آنان برنگرداند در همان جایگاهی خواهد بود که خداوند عز و جل فرمود: «در حقیقت، کسانی که اموال یتیمان را به ظلم می‌خورند، فقط در شکم‌هایشان آتش می‌خورند»
الكافی، ج5، ص128؛ تهذیب الأحكام، ج6، ص339؛ تفسیر العیاشی، ج1، ص224۶
مُحَمَّدُ بْنُ یعْقُوبَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیادٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ قَالَ:
سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ ع عَنْ رَجُلٍ یكُونُ فِی یدِهِ مَالٌ لِأَیتَامٍ فَیحْتَاجُ إِلَیهِ فَیمُدُّ یدَهُ فَیأْخُذُهُ وَ ینْوِی أَنْ یرُدَّهُ.
قَالَ: لَا ینْبَغِی لَهُ أَنْ یأْكُلَ إِلَّا الْقَصْدَ وَ لَا یسْرِفَ فَإِنْ كَانَ مِنْ نِیتِهِ أَنْ لَا یرُدَّهُ إِلَیهِمْ (علیهم) فَهُوَ بِالْمَنْزِلِ الَّذِی قَالَ: اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ «إِنَّ الَّذِینَ یأْكُلُونَ أَمْوالَ الْیتامی ظُلْماً إِنَّما یأْكُلُونَ فِی بُطُونِهِمْ نارا»
ب. از امام کاظم ع درباره شخصی سوال می‌شود که از شخص دیگری – خواه از باب خرید و فروش ،خواه قرض – مالی نزدش مانده بوده و آن شخص می‌میرد در حالی که وی مال او را به وی برنگردانده بود؛ و آن شخص یتیمان صغیری از خود برجای می‌گذارد و این آن مال را به آنها نمی‌دهد؛ آیا از کسانی می‌باشد که مال یتیم را به ظلم خورده است؟
فرمودند: اگر نیتش این است که آن را به آنها پس بدهد [یعنی فعلا چون به سن رشد نرسیده‌اند آن را به آنها نمی‌دهد] خیر.
احول می‌گوید: از امام کاظم پرسیدم پس فقط منظور آیه از «کسانی که اموال یتیم را می‌خورند» کسی است که مال آنها را می‌خورد و قصد ندارد که به آنان ادا کند؟
فرمودند: بله.
تفسیر العیاشی، ج1، ص225
عن أبی إبراهیم قال سألته عن الرجل یكون للرجل عنده المال إما ببیع أو بقرض فیموت و لم یقضه إیاه فیترك أیتاما صغارا فیبقی لهم علیه فلا یقضیهم، أ یكون ممن یأكل مال الیتیم ظلما؟
قال: إذا كان ینوی أن یؤدی إلیهم فلا.
فقال الأحول: سألت أبا الحسن موسی ع إنما هو الذی یأكله و لا یرید أداءه من الَّذِینَ یأْكُلُونَ أَمْوالَ الْیتامی؟
قال: نعم.۷
7) الف. از امام رضا ع سوال می‌شود کمترین مقداری از مال یتیم که اگر شخص بخورد و قصد برگرداندن آن را نداشته باشد، در شکمش تبدیل به آتش می‌شود، چیست؟
فرمودند: کم و زیادش یکسان است؛ اگر قصد و نیت درونی‌اش این باشد که آن را به آنان برنگرداند.
تفسیر العیاشی، ج1، ص224؛ مجمع البیان، ج3، ص21
عن أحمد بن محمد قال سألت أبا الحسن ع ...۸ قلت له: كم أدنی ما یكون من مال الیتیم إذا هو أكله و هو لا ینوی رده حتی یكون یأكل فی بطنه نارا؟
قال: قلیله و كثیره واحد. إذا كان من نفسه و نیته أن لا یرده إلیهم.
ب. از امام باقرع یا امام صادق ع سوال شد که در چه مقدار از مال یتیم است که خوردنش شخص را مستحق آتش جهنم می‌کند؟
فرمود: حتی دو درهم.
تفسیر العیاشی، ج1، ص223
عن محمد بن مسلم عن أحدهما قال: قلت فی كم یجب لأكل مال الیتیم النار؟
قال: فی درهمین.
8) از امام صادق ع روایت شده است:
کسی که ظالمانه مال برادرش را بخورد، روز قیامت قطعه‌ای از آتش می‌خورد.
الكافی، ج2، ص333
الْحُسَینُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّی بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِی الْوَشَّاءِ عَنْ عَلِی بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یقُولُ:
مَنْ أَكَلَ مَالَ أَخِیهِ ظُلْماً وَ لَمْ یرُدَّهُ إِلَیهِ أَكَلَ جَذْوَةً مِنَ النَّارِ یوْمَ الْقِیامَة.
9) الف. ابوبصیر می‌گوید: خدمت امام باقر ع عرض کردم: خداوند کار شما را درست کند! کمترین چیزی که بنده را وارد جهنم می‌کند چیست؟
فرمودند: اینکه یک درهم مال یتیم بخورد؛ و ما آن یتیم هستیم.
كمال الدین و تمام النعمة، ج2، ص: 522؛ من لا یحضره الفقیه، ج2، ص41؛ تفسیر العیاشی، ج1، ص245
حَدَّثَنَا أَبِی وَ مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ الْوَلِیدِ رَضِی اللَّهُ عَنْهُمَا قَالا حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی عُمَیرٍ عَنْ عَلِی بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ:
قُلْتُ: لِأَبِی جَعْفَرٍ ع أَصْلَحَكَ اللَّهُ مَا أَیسَرُ مَا یدْخُلُ بِهِ الْعَبْدُ النَّارَ؟
قَالَ: مَنْ أَكَلَ مِنْ مَالِ الْیتِیمِ دِرْهَماً وَ نَحْنُ الْیتِیمُ.
ب. در فرازی از خطبه‌ای که پیامبر اکرم ص روز غدیر ایراد کردند، بعد از اینکه حضرت علی ع و اولاد ایشان را معرفی کردند، فرمودند:
همانا دشمنان ایشان همان کسانی‌اند که «لهیب آتشی را شعله‌ور کنند»
(این تعبیر «یصْلَوْنَ سَعِیراً» در قرآن کریم تنها در مورد کسانی که مال یتیم می‌خورند آمده است)
الإحتجاج علی أهل اللجاج (للطبرسی)، ج1، ص63
حَدَّثَنِی السَّیدُ الْعَالِمُ الْعَابِدُ أَبُو جَعْفَرٍ مَهْدِی بْنُ أَبِی حَرْبٍ الْحُسَینِی الْمَرْعَشِی رَضِی اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: أَخْبَرَنَا الشَّیخُ أَبُو عَلِی الْحَسَنُ بْنُ الشَّیخِ السَّعِیدِ أَبِی جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ الطُّوسِی رَضِی اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: أَخْبَرَنِی الشَّیخُ السَّعِیدُ الْوَالِدُ أَبُو جَعْفَرٍ قَدَّسَ اللَّهُ رُوحَهُ قَالَ: أَخْبَرَنِی جَمَاعَةٌ عَن أَبِی مُحَمَّدٍ هَارُونَ بْنِ مُوسَی التَّلَّعُكْبَرِی قَالَ: أَخْبَرَنَا أَبُو عَلِی مُحَمَّدُ بْنُ هَمَّامٍ قَالَ: أَخْبَرَنَا عَلِی السُّورِی قَالَ: أَخْبَرَنَا أَبُو مُحَمَّدٍ الْعَلَوِی مِنْ وُلْدِ الْأَفْطَسِ وَ كَانَ مِنْ عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِینَ قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَی الْهَمْدَانِی قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدٍ الطَّیالِسِی قَالَ: حَدَّثَنَا سَیفُ بْنُ عَمِیرَةَ وَ صَالِحُ بْنُ عُقْبَةَ جَمِیعاً عَنْ قَیسِ بْنِ سِمْعَانَ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْحَضْرَمِی عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِی ع أَنَّهُ قَالَ: حَجَّ رَسُولُ اللَّهِ ص مِنَ الْمَدِینَةِ وَ قَدْ بَلَّغَ جَمِیعَ الشَّرَائِعِ قَوْمَهُ غَیرَ الْحَجِّ وَ الْوَلَایة ...
قال- صلّی اللّه علیه و آله- بعد أن ذكر علیا و أولاده- علیهم السّلام: ... أَلَا إِنَّ أَعْدَاءَهُمْ [الذین] یصْلَوْنَ سَعِیراً...
ج. بعد از جریان سقیفه، عده‌ای از مردم در مسجد جمع شدند و دوازده نفر (شش تن از مهاجرین: خالد بن سعید بن عاص، سلمان فارسی، أبوذر غفاری، عمّار یاسر، مقداد، و أبوبریدة أسلمی؛ و شش تن از انصار: قیس بن سعد بن عبادة، خزیمة بن ثابت ذوالشهادتین، سهل بن حنیف، أبوالهیثم بن تیهان، ابی بن كعب، و أبوأیوب أنصاری) در دفاع از حق امیرالمومنین ع سخنانی را ایراد کردند. آخرین آنان ابوایوب انصاری بود که گفت:
ای جماعت قریش! آیا نشنیدید این سخن خداوند متعال را که: «کسانی که اموال یتیمان را به ظلم می‌خورند فقط در شکم‌هایشان آتش می‌خورند و بزودی در آتشی افروخته درآیند [لهیب آتشی را شعله‌ور کنند].» (نساء/10) و نیز این را که فرمود: «همانا ما برای ظالمان آتش آماده کرده‌ایم که سراپرده‌هایش آنان را احاطه کند» (کهف/29). بترسید از اینکه فردا مردم درباره شما بگویند: دیروز به سخن پیامبرشان گوش می‌دادند و امروز حق اهل بیت او را غصب کردند. و نشست.
الدر النظیم فی مناقب الأئمة اللهامیم، ص446؛ الصراط المستقیم إلی مستحقی التقدیم، ج2، ص82
فی ذكر رجال أمیر المؤمنین علیه السّلام الاثنی عشر الذین قاموا الی أبی بكر و هو علی المنبر؛ و هم ستّة من المهاجرین و ستّة من الأنصار. فأمّا الذین من المهاجرین فهم: خالد بن سعید بن العاص الاموی، و سلمان الفارسی، و أبو ذر الغفاری، و عمّار بن یاسر، و المقداد بن الأسود الكندی، و أبو بریدة الأسلمی. و أمّا الذین من الأنصار فهم: قیس بن سعد بن عبادة، و خزیمة بن ثابت ذو الشهادتین، و سهل بن حنیف، و أبو الهیثم بن تیهان، و ابی بن كعب، و أبی أیوب الأنصاری رضی اللّه عنهم أجمعین....
و قام أبو أیوب الأنصاری رحمه اللّه فحمد اللّه و أثنی علیه و قال: یا معاشر قریش أ ما سمعتم إنّ اللّه تعالی قال: «الَّذِینَ یأْكُلُونَ أَمْوالَ الْیتامی ظُلْماً إِنَّما یأْكُلُونَ فِی بُطُونِهِمْ ناراً وَ سَیصْلَوْنَ سَعِیراً» و قال جلّ من قائل: «إِنَّا أَعْتَدْنا لِلظَّالِمِینَ ناراً أَحاطَ بِهِمْ سُرادِقُها» فإیاكم و قول الناس فی غد: بالأمس سمعوا قول نبیهم و الیوم غصبوا أهل بیته. ثمّ جلس.
10) عده ای خدمت امام هادی ع نامه‌ای نوشتند و از حضرت در مورد جبر و اختیار سوال کردند. حضرت پاسخی طولانی برایشان نوشتند که فرازهایی از آن قبلا گذشت.۹ در فرازی از آن آمده است:
پس هرکس دینداری خود را بر اساس اعتقاد به جبر ویا چیزی که انسان را به باور به جبر می‌خواند، قرار دهد به خداوند ظلم کرده و او را متهم به جور و ستم نموده؛ چرا که [بر اساس قول به جبرباید گفت] او کسی را عقوبت می‌کند که مجبور بوده است؛ و کسی که گمان کند که خداوند بندگان را مجبور کرده، بر همین قیاس لازم می‌داند که خداوند عقوبت را از آنان دفع کند و کسی که گمان کند خداوند عذاب را از اهل معصیت یکسره دور می‌کند [یعنی می‌پندارد خداوند هیچکسی را عذاب نخواهد کرد] خدا را در تهدیدهایش دروغگو شمرده آنجایی که می‌فرماید: «چرا، هر كه كار بدی كسب كرد و گناهش او را فرا گرفت چنین كسانی اهل آتشند و در آن جاودان خواهند بود.» (بقره/81) و یا می‌فرماید: «در حقیقت، کسانی که اموال یتیمان را به ظلم می‌خورند فقط در شکم‌هایشان آتش می‌خورند و بزودی در آتشی افروخته درآیند [لهیب آتشی را شعله‌ور کنند].» (نساء/10) «بیتردید كسانی كه به آیات ما كفر ورزیدهاند به زودی آنها را به آتشی درآوریم؛ هر گاه كه پوستشان بریان و پخته گردد برای آنها پوستهای دیگری به جای آن بیاوریم تا [كاملا] عذاب را بچشند؛ حقّا كه خداوند مقتدر و دارای حكمت است» (نساء/56) به علاوه آیات فراوان دیگری در این راستا برای کسی که تهدیدهای خداوند را تکذیب کند و تکذیب آیه‌ای از کتاب خداوند مستلزم کفر است.
تحف العقول، ص462
و روی عن الإمام الراشد الصابر أبی الحسن علی بن محمد ع:
رسالته ع فی الرد علی أهل الجبر و التفویض و إثبات العدل و المنزلة بین المنزلتین:
... فَمَنْ دَانَ بِالْجَبْرِ أَوْ بِمَا یدْعُو إِلَی الْجَبْرِ فَقَدْ ظَلَّمَ اللَّهَ وَ نَسَبَهُ إِلَی الْجَوْرِ وَ الْعُدْوَانِ إِذْ أَوْجَبَ عَلَی مَنْ أَجْبَرَهُ الْعُقُوبَةَ وَ مَنْ زَعَمَ أَنَّ اللَّهَ أَجْبَرَ الْعِبَادَ فَقَدْ أَوْجَبَ عَلَی قِیاسِ قَوْلِهِ إِنَّ اللَّهَ یدْفَعُ عَنْهُمُ الْعُقُوبَةَ وَ مَنْ زَعَمَ أَنَّ اللَّهَ یدْفَعُ عَنْ أَهْلِ الْمَعَاصِی الْعَذَابَ فَقَدْ كَذَّبَ اللَّهَ فِی وَعِیدِهِ حَیثُ یقُولُ «بَلی مَنْ كَسَبَ سَیئَةً وَ أَحاطَتْ بِهِ خَطِیئَتُهُ فَأُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِیها خالِدُونَ» وَ قَوْلَهُ «إِنَّ الَّذِینَ یأْكُلُونَ أَمْوالَ الْیتامی ظُلْماً إِنَّما یأْكُلُونَ فِی بُطُونِهِمْ ناراً وَ سَیصْلَوْنَ سَعِیراً» وَ قَوْلَهُ «إِنَّ الَّذِینَ كَفَرُوا بِآیاتِنا سَوْفَ نُصْلِیهِمْ ناراً كُلَّما نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْناهُمْ جُلُوداً غَیرَها لِیذُوقُوا الْعَذابَ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَزِیزاً حَكِیماً» مَعَ آی كَثِیرَةٍ فِی هَذَا الْفَنِّ مِمَّنْ كَذَّبَ وَعِیدَ اللَّهِ وَ یلْزَمُهُ فِی تَكْذِیبِهِ آیةً مِنْ كِتَابِ اللَّهِ الْكُفْرُ.