1) «فَأَصْبَحَتْ كَالصَّرِيمِ»
الف. قبلا بیان شد که «صرم» به معنای «قطع کردن» است (نکات ترجمه، جلسه483).
اما مقصود از «صریم» (آن باغ همچون «صریم» شد) چیست؟
الف. یعنی همچون شب؛ و از این جهت به شب و روز «صریم» گویند که همدیگر را قطع می‌کنند. (ابن‌عباس، به نقل مجمع البيان، ج10، ص506) یعنی چون باغ سوخت و ذغال شد همانند شب سیاه شد.
ب. به معنای این است که «میوه‌هایش چیده شده» یعنی باغشان به وضعی درآمد که همچون باغی شده که میوه‌هایش را چیده باشند و دیگر میوه‌ای نداشته باشد. (جبائی، به نقل مجمع البيان، ج10، ص506)
ج. به معنای چیزی است که «خیر و خوبی از آن قطع شده باشد» و دیگر نفعی در آن نباشد. (حسن، به نقل مجمع البيان، ج10، ص506)
د. «صریم» به معنای «تل ریگی است که از ریگزار جدا شده باشد» (مورج، به نقل مجمع البيان، ج10، ص506) و به منطقه ریگزاری در یمن گفته می‌شود که گیاهی در آن نمی‌روید (ابن‌عباس، به نقل البحر المحیط، 10، ص242)
ه. در اصطلاح قبیله خزیمه، «صریم» به معنای «خاکستر سیاه» است، یعنی باغشان همچون خاکستر سیاه – که دیگر چیزی در آن نمی‌روید – تبدیل شد. (ابن‌عباس، به نقل مجمع البيان، ج10، ص506؛ البحر المحیط، 10، ص242)
و. ...
2) «إِذْ أَقْسَمُوا لَيَصْرِمُنَّها مُصْبِحين ... فَأَصْبَحَتْ كَالصَّرِيمِ»
صاحبان باغ می‌خواستند همه میوه‌های باغ را بچینند و به کسی ندهند؛ خدا همه آن باغ را به صورت «چیده شده» و بی‌ثمر درآورد و نگذاشت به خود آنها هم برسد:
کسی که بخواهد نعمتی را از دیگران دریغ کند، پیش از همه، آن نعمت از خودش رویگردان می‌شود.
آنها فقرا را محروم کردند، پس خودشان محروم شدند. (تفسیر نور، ج10، ص180)
3) «إِذْ أَقْسَمُوا لَيَصْرِمُنَّها مُصْبِحين ... فَأَصْبَحَتْ كَالصَّرِيمِ»
تدبیر انسان در برابر تدبیر خدا رنگ می‌بازد: آنها تصمیمی گرفتند و خداوند تصمیم دیگری برایشان گرفت. (تفسیر نور، ج10، ص180)
پس عاقل کسی است که خود را با تدبیر و خواست و دستور الهی هماهنگ کند. (حدیث1)
افکن این تدبیر خود را پیش دوست
گرچه تدبیرت هم از تدبیر اوست
http://ganjoor.net/moulavi/masnavi/daftar2/sh24/
4) «لَيَصْرِمُنَّها مُصْبِحين ... فَأَصْبَحَتْ كَالصَّرِيمِ»
کامیابی انسان لزوما در گروی محاسبات او نیست. آنها با قاطعیت فراوان [«لیصرمن» هم لام تاکید دارد هم نون مشدد برای تاکید] حساب دیگری کردند و نتیجه چیز دیگری شد. (تفسیر نور، ج10، ص180)
5) «فَأَصْبَحَتْ كَالصَّرِيمِ»
ثروتی که محرومان از آن بهره‌مند نشوند، نبودنش بهتر است. (تفسیر نور، ج10، ص181)
6) «وَ لا يَسْتَثْنُون ... فَأَصْبَحَتْ كَالصَّرِيمِ»
حرض و بخل، سبب زیادت سرمایه و کامیابی نمی‌شود. (تفسیر نور، ج10، ص181)