📌 فهرست دسترسی سریع (تدبر):
1) «وَ لَسَوْفَ يَرْضی»
انسان عاقل آینده‌نگر است؛ و زندگی رضایتمندانه همیشگی‌ای که در آینده برایش حاصل شود را بر رضایتمندی گذرا و موقت ترجیح می‌دهد.
تاملی در وضعیت جامعه خود
برخی اوقات مطلبی به صورت ضرب‌المثل درمی‌آید و بقدری در اذهان مهم و قطعی قلمداد می‌شود که افراد در مقابل وحی و سخن خداوند این اندازه تسلیم نیستند! اما به یاد داشته باشیم صِرف ضرب‌المثل بودن و سابقه فرهنگی داستن یک گزاره دلیل بر حقانیت آن نیست.
یکی از این ضرب‌المثل‌ها این است که:
«سرکه نقد به از حلوای نسیه»
این سخن شاید در مقایسه سرکه و حلوا درست باشد اما در مقایسه دنیا و آخرت قطعا نادرست است؛ اما بر اساس این تلقی نادرست، عده‌ای ظاهراً به خود حق داده‌اند در میراث ادبی بزرگان دست ببرند و به اشعار حافظ این بیت را اضافه کنند که «من که امروزم بهشت نقد حاصل می‌شود/وعده فردای زاهد را چرا باور کنم»
توضیح اشتباه در انتساب این بیت به حافظ
حافظ شعری دارد که با این بیت شروع می‌شود:
من نه آن رندم که ترک شاهد و ساغر کنم محتسب داند که من این کارها کمتر کنم ...
https://ganjoor.net/hafez/ghazal/sh346/
آن گونه که قزوینی در حاشیه نسخه خود تذکر داده، «در نسخ مختلفه جدیده از یک الی هشت بیت الحاقی دیده شده است از جمله این بیت:
من که امروزم بهشت نقد حاصل می‌شود وعده فردای زاهد را چرا باور کنم
ولی در نسخ قدیمه قریب‌العصر با حافظ اثری از هیچکدام از این ابیات موجود نیست.»
2) «الْأَتْقَی ... لَسَوْفَ يَرْضی»
آدمی که اهل تقوا (خودنگهداری) باشد عاقبت‌اندیش و آینده‌نگر می‌گردد؛ او اگر از گناه می‌پرهیزد رضایت جاودان و همیشگی را بر رضایت موقت ترجیح می‌دهد.
نکته تخصصی انسان‌شناسی
انسان همواره طالب وضع بهتر است؛ اگر از آنچه فعلا او را خشنود می‌کند دست بردارد حتما درصدد به دست آوردن خشنودی بسیار بالاتری است.
ثمره اجتماعی در تبلیغ دین
اگر می‌خواهیم افراد در جامعه محرمات و محدودیت‌های دینی و اخلاقی و قانونی و ... را رعایت کنند حتما و حتما باید افق بالاتری برایشان ترسیم شود که بدانند که در ازای آنچه فعلا از دست می‌دهند به رضایتمندی بسیار بالاتری دست می‌یابند. محدودیت‌هایی که فضای رضایتمندی بالاتر را در بر نداشته باشد عملا موفق نخواهد بود.
3) «الَّذي يُؤْتي مالَهُ يَتَزَكَّی ... لَسَوْفَ يَرْضی»
کسی که در دنیا اموالش را در راه خدا خرج می‌کند ممکن است سختش باشد و گاه با خود فکر کند اگر اموالم را نگه می‌داشتم می‌توانستم با آن چنین و چنان کنم؛ اما وقتی به آخرت وارد شود و باطن کار خود را ببیند قطعا راضی خواهد شد. (حدیث2)
4) «إِلاَّ ابْتِغاءَ وَجْهِ رَبِّهِ الْأَعْلی؛ وَ لَسَوْفَ يَرْضی»
وقتی کسی درصدد جلب رضایت «پروردگاری که بلندمرتبه‌ترین است» برآید، قطعا پروردگارش بیشترین رضایت ممکن را نصیب او خواهد کرد.
5) «وَ لَسَوْفَ يَرْضی»
خداوند نه‌تنها پاداش مومنان را بر اساس قسط و عدل (لِيَجْزِيَ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ بِالْقِسْطِ؛ یونس/4) و به طور کامل (يُجْزاهُ الْجَزاءَ الْأَوْفی؛ نجم/41) می دهد؛
بلکه پاداش بهتر (مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَيْرٌ مِنْها، قصص/84؛ وَ أَمَّا مَنْ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً فَلَهُ جَزاءً الْحُسْنى، کهف/88؛ يَجْزِيَ الَّذينَ أَحْسَنُوا بِالْحُسْنَى، نجم/31) و اضافه‌تری (لِيَجْزِيَهُمُ اللَّهُ أَحْسَنَ ما عَمِلُوا وَ يَزيدَهُمْ مِنْ فَضْلِه، نور/38) به آنها می‌دهد؛
بلکه متناسب با بهترین کارهای آنها پاداش‌های آنها را می‌دهد (وَ لَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ ما كانُوا يَعْمَلُون؛ نحل/97)؛
بلکه برای هر کار خوبی از دو برابر (فَأُولئِكَ لَهُمْ جَزاءُ الضِّعْفِ بِما عَمِلُوا؛ سبأ/37) و ده برابر (مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها؛ انعام/160) تا هفتصد برابر و بیشتر (كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنابِلَ في كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ وَ اللَّهُ يُضاعِفُ لِمَنْ يَشاءُ؛ بقره/261) و تا حدی که اصلا در حساب نیاید (يُرْزَقُونَ فيها بِغَيْرِ حِساب؛ غافر/40) پاداش می‌دهد؛
بلکه هرچه دلشان بخواهد به آنها می‌دهد؛ (لَهُمْ فيها ما يَشاؤُن، نحل/31؛ لَهُمْ ما يَشاؤُنَ عِنْدَ رَبِّهِمْ، زمر/34؛ لَهُمْ ما يَشاؤُنَ فيها، ق/35)؛
بلکه پاداش‌هایی اضافه‌تر از آنچه دلشان بخواهد به آنها می‌دهد؛ (وَ لَدَيْنا مَزيد، ق/35)؛
بلکه پاداش‌هایی برایشان آماده کرده که هیچکس تصورش را هم نکرده است (فَلا تَعْلَمُ نَفْسٌ ما أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ جَزاءً بِما كانُوا يَعْمَلُون؛ سجده/17)؛
واضح است که حتما آنها راضی خواهند شد.
تاملی با خویش
کسی که این وعده‌های خدا را بشنود و در عین حال همچنان دنیا را ترجیح دهد، چه مشکلی دارد؟
خدا را باور ندارد؟
یا پیامبرش را راستگو نمی‌داند؟
یا عقلش تعطیل شده است؟
یا غفلت چنان وی را در برگرفته که اصلا به سخن خدا توجه نمی‌کند؟
یا ...؟