سوره الکهف - آیه 90

1) از امام صادق ع درباره این سخن خداوند که می‌فرماید «تا چون به محل طلوع خورشید رسید آن را چنین یافت که بر قومی طلوع می‌کند که برایشان از پشت آن پوششی قرار نداده‌ایم.» سوال شد. فرمودند: ساختمان‌سازی بلد نبودند.

المحاسن، ج‏2، ص610

عَنْهُ عَنْ أَبِي يُوسُفَ يَعْقُوبَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَمَّاكٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ:

«حَتَّى إِذا بَلَغَ مَطْلِعَ الشَّمْسِ وَجَدَها تَطْلُعُ عَلى‏ قَوْمٍ لَمْ نَجْعَلْ لَهُمْ مِنْ دُونِها سِتْراً» قَالَ لَمْ يَعْلَمُوا صَنْعَةَ الْبِنَاء

البته در تفسير العياشي، ج‏2، ص350 و مجمع البيان، ج‏6، ص758 شبیه همین مضمون از امام باقر ع روایت شده است.^۱

2) از امیرالمومنین ع حکایت ذوالقرنین به تفصیل روایت شده است. در فرازی از این روایت آمده است:

ذوالقرنین چون در مسیرش به محل طلوع خورشید رسید «آن را چنین یافت که بر قومی طلوع می‌کند که برایشان از پشت آن پوششی قرار نداده‌ایم.» در واقع، ذوالقرنین بر قومی وارد شد که خورشید آنان را سوزانده بود [آفتاب ‌سوخته بودند] و پیکرشان و رنگشان را چنان تغییر داده بود که همانند ظلمت‌شان کرده بود...

تفسير العياشي، ج‏2، ص342

قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّ ذَا الْقَرْنَيْنِ ...^۲ فَلَمَّا انْتَهَى مَعَهَا إِلَى مَطْلَعِ الشَّمْسِ سَبَباً وَجَدَها تَطْلُعُ عَلى‏ قَوْمٍ إِلَى بِما لَدَيْهِ خُبْراً فَقَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع إِنَّ ذَا الْقَرْنَيْنِ وَرَدَ عَلَى قَوْمٍ قَدْ أَحْرَقَتْهُمُ الشَّمْسُ وَ غَيَّرَتْ أَجْسَادَهُمْ وَ أَلْوَانَهُمْ حَتَّى صَيَّرَتْهُمْ كَالظُّلْمَةِ ... ^۳

3) از امام باقر ع روایت شده است که ذوالقرنین با ششصد هزار جنگجو به حج آمد؛ چون وارد حرم شد برخی از اصحابش تا خانه خدا او را مشایعت کردند؛ وقتی برمی‌گشت گفت: مردی دیدم که به نورانیت و خوش‌سیمایی او تاکنون کسی را ندیده بودم. گفتند: او ابراهیم خلیل‌الرحمن است. ابتدا گفت اسب‌ها را زین کنید [که به دیدارش برویم] اما بعد گفت: نه! بلکه پیاده به خدمت دوست خداوند (خلیل الرحمن) برویم. پس پیاده به راه افتاد و برگزیدگان اصحابش در پی او روان شدند. وقتی محضر حضرت ابراهیم ع رسیدند، حضرت از او پرسید: با چه چیزی روزگار را درنوردیدی؟

گفت: با یازده کلمه که عبارتند از:

سُبْحَانَ مَنْ هُوَ بَاقٍ لَا يَفْنَی: منزه است کسی که باقی‌ای است که فانی نمی‌شود؛

سُبْحَانَ مَنْ هُوَ عَالِمٌ لَا يَنْسَی: منزه است کسی که داناییست که فراموش نمی‌کند

سُبْحَانَ مَنْ هُوَ حَافِظٌ لَا يَسْقُطُ: منزه است کسی که حافظ [نگهبان] ای است که ساقط نمی‌شود

سُبْحَانَ‏ مَنْ هُوَ بَصِيرٌ لَا يَرْتَابُ: منزه است کسی که بینایی‌ است که دچار شک و تردید نمی‌شود

سُبْحَانَ مَنْ هُوَ قَيُّومٌ لَا يَنَامُ: منزه است کسی که قیوم [تکیه‌گاه و قوام‌بخش] ای است که به خواب نمی‌رود؛

سُبْحَانَ مَنْ هُوَ مَلِكٌ لَا يُرَامُ: منزه است کسی که سلطانی است که کنارگذاشته نمی‌شود؛

سُبْحَانَ مَنْ هُوَ عَزِيزٌ لَا يُضَامُ: منزه است کسی که عزتمندی است که ستم بر او نمی‌شود؛

سُبْحَانَ مَنْ هُوَ مُحْتَجِبٌ لَا يُرَی: منزه است کسی که در حجابی است که دیده نمی‌شود؛

سُبْحَانَ مَنْ هُوَ وَاسِعٌ لَا يَتَكَلَّفُ: منزه است کسی که وسعت‌دهنده‌ای است که به تکلف نمی‌افتد؛

سُبْحَانَ مَنْ هُوَ قَائِمٌ لَا يَلْهُو: منزه است کسی که پابرجایی است که کار لهو نمی‌کند؛

سُبْحَانَ مَنْ هُوَ دَائِمٌ لَا يَسْهُو: منزه است کسی که همیشگی است و دچار سهو نمی‌شود.

قصص الأنبياء عليهم السلام (للراوندي)، ص122

بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أُورَمَةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدٍ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ص قَالَ:

حَجَّ ذُو الْقَرْنَيْنِ فِي سِتِّمِائَةِ أَلْفِ فَارِسٍ فَلَمَّا دَخَلَ الْحَرَمَ شَيَّعَهُ بَعْضُ أَصْحَابِهِ إِلَی الْبَيْتِ فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ رَأَيْتُ رَجُلًا مَا رَأَيْتُ أَكْثَرَ نُوراً وَ وَجْهاً مِنْهُ قَالُوا ذَاكَ إِبْرَاهِيمُ خَلِيلُ الرَّحْمَنِ ص قَالَ أَسْرِجُوا فَأَسْرَجُوا سِتَّمِائَةِ دَابَّةٍ فِي مِقْدَارِ مَا يُسْرَجُ دَابَّةٌ وَاحِدَةٌ قَالَ ثُمَّ قَالَ ذُو الْقَرْنَيْنِ لَا بَلْ نَمْشِي إِلَی خَلِيلِ الرَّحْمَنِ فَمَشَی وَ مَشَی مَعَهُ بَعْدَهُ أَصْحَابُهُ النُّقَبَاءُ

قَالَ إِبْرَاهِيمُ ع بِمَ قَطَعْتَ الدَّهْرَ؟

قَالَ بِإِحْدَی عَشْرَةَ كَلِمَةً وَ هِيَ سُبْحَانَ مَنْ هُوَ بَاقٍ لَا يَفْنَی سُبْحَانَ مَنْ هُوَ عَالِمٌ لَا يَنْسَی سُبْحَانَ مَنْ هُوَ حَافِظٌ لَا يَسْقُطُ سُبْحَانَ‏ مَنْ هُوَ بَصِيرٌ لَا يَرْتَابُ سُبْحَانَ مَنْ هُوَ قَيُّومٌ لَا يَنَامُ سُبْحَانَ مَنْ هُوَ مَلِكٌ لَا يُرَامُ سُبْحَانَ مَنْ هُوَ عَزِيزٌ لَا يُضَامُ سُبْحَانَ مَنْ هُوَ مُحْتَجِبٌ لَا يُرَی سُبْحَانَ مَنْ هُوَ وَاسِعٌ لَا يَتَكَلَّفُ سُبْحَانَ مَنْ هُوَ قَائِمٌ لَا يَلْهُو سُبْحَانَ مَنْ هُوَ دَائِمٌ لَا يَسْهُو .