1) «الَّذينَ طَغَوْا فِي الْبِلادِ، فَأَكْثَرُوا فيهَا الْفَسادَ»
سرچشمه فساد و تباهی طاغوتها هستند. (تفسیر نور، ج10، ص475)
به تعبیر دیگر، کسانی که اهل طغیان و سرکشی باشند (یعنی از حد خود تجاوز کنند) موجب میشوند که فساد و تباهی در جهان زیاد شود.
2) «فَأَكْثَرُوا فيهَا الْفَسادَ»
نفرمود: «فأفسدوا فیها: و در آن فساد کردند» بلکه فرمود: فأکثروا ...»
چرا؟
الف. این میتواند ناظر به آیه قبل باشد؛ یعنی میخواهد توجه دهد که ثمره برخی کارها فساد است؛ اما ثمره طغیانگری، نه صرف فساد، بلکه زیاد شدن فساد است.
ب. این میتواند ناظر به آیه بعد باشد؛ یعنی میخواهد توجه دهد که زیاد شدن فساد است که عذاب را در دنیا نازل میکند، نه صرف فساد.
ج. ...
3) «فَأَكْثَرُوا فيهَا الْفَسادَ»
با اینکه در آیه قبل «فی البلاد» را ذکر کرده بود، در این آیه صرفاً نفرمود: «فَأَكْثَرُوا الْفَسادَ: فساد را تکثیر کردند» و حتی در یک روال طبیعی نفرمود «فَأَكْثَرُوا الْفَسادَ فيهَا: فساد را در آن تکثیر کردند»؛ بلکه «فیها» را آورد، آن هم قبل از فساد (که تاکید بر آن را میرساند). چرا؟
الف. این میتواند ناظر به آیه قبل باشد؛ یعنی میخواهد توجه دهد که طغیان علنی در سرزمینهاست که فساد را تکثیرمیکند؛ وگرنه طغیانگریای که در خفا انجام شود و در سرزمینها آشکار نگردد، لزوما به تکثیر فساد نمیانجامد.
ب. این میتواند ناظر به آیه بعد باشد؛ یعنی میخواهد توجه دهد که تکثیر علنی فساد در بلاد است که عذاب را در دنیا نازل میکند، وگرنه صرفا زیاد شدن فساد، اگر علنی و عادی نشود معلوم نیست که منجر به نزول عذاب در دنیا شود.
ج. ...