📌 فهرست دسترسی سریع (تدبر):
آیات متشابه
عبارت «وَ ما يُدْريكَ لَعَلَّ السَّاعَةَ قَريب» در آیه17 سوره شوری آمده است.
عبارت «سُنَّةَ اللَّهِ فِي الَّذينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ» در آیه 38 سوره احزاب آمد که این آیه در جلسه528 مورد بررسی قرار گرفت
http://yekaye.ir/al-ahzab-33-38/
آیه 23 سوره فتح: «سُنَّةَ اللَّهِ الَّتي قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلُ وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْديلا» بسیار شبیه آیه کنونی است.
1) «سُنَّةَ اللَّهِ فِی الَّذینَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدیلاً»
آفرینش نظام و برنامه دارد که از این نظام و برنامه تحت عنوان سنت‌های الهی یاد می‌شود؛ و اگرچه اقوام و ملت‌ها می‌آیند و می‌روند و شاهد انواعی از تغییرات هستند و جهان دائما در حال تغییر تبدیل است، اما سنت‌های الهی ثابت و غیرقابل تبدیل هستند؛ و به همین جهت است که می‌توان از تاریخ عبرت گرفت.
2) «سُنَّةَ اللَّهِ فِی الَّذینَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ»
مقصود از این سنتی که در امت‌های پیشین هم بوده است، چیست؟
الف. اینکه اگر کسانی در قبال انبیاء نفاق بورزند و شایعه‌پراکنی کنند، (زجاج، مجمع‌البیان، ج8، ص581) ویا به تعبیر دیگر، درصدد افساد و اضطراب‌افکنی بین مردم برآیند، باید تبعید یا اعدام شوند (الميزان، ج16، ص340)
ب. ممکن است علاوه بر این، ناظر به وجوب حجاب نیز باشد که در همه امت‌های دیگر سابقه داشته، یعنی می‌فرماید هم قانون حجاب، و هم این مجازات‌ها برای کسانی بوده که در آن کارشکنی می‌کنند، سنتی الهی در همه ملل بوده است.
ج. چه‌بسا علاوه بر این، می‌خواهد بفرماید: این سنت ما در تمام جوامع بوده که اگر می‌خواهید اقدام صحیحی را در جامعه اجرایی کنید، باید سه عرصه‌ای را که در آیات قبل بیان شد، جدی بگیرید تا به موفقیت برسید؛ یعنی آموزش فرهنگی؛ ارائه دستورالعمل صریح فردی؛ وضع قوانین و مجازات‌های اجتماعی. (تدبر8 جلسه قبل http://yekaye.ir/al-ahzab-33-61/)
د. اینکه انسان‌های منفاق، بیماردل [= هوسران] و شایعه‌پراکن، ملعون‌اند؛ و از رحمت خدا - که در اصل همان هدایت الهی خاص مومنان است که آنها را از شکاکیت می‌رهاند و به یقین می‌رساند (جلسه 545، تدبر5 http://yekaye.ir/al-ahzab-33-57/ )- بی‌بهره می‌مانند.
ه. ...
3) «قُتِّلُوا تَقْتِيلًا؛ سُنَّةَ اللَّهِ فِی الَّذینَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدیلاً»
مبارزه عليه فتنهگران، يك سنّت الهى در همهى اديان بوده است؛ و قانون اعدامِ فتنهانگيزان و اخلالگران، تبديلناپذير است. (تفسير نور، ج9، ص404 )
4) «قُتِّلُوا تَقْتِيلًا سُنَّةَ اللَّهِ فِی الَّذینَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ»
در شيوهى تبليغ، احكام سخت و سنگين را با سابقهى آن در طول تاريخ گره بزنيد.
نمونه‌های دیگری که قرآن چنین گونه کرده است:
«كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ» (بقره/183)
«وَ كَأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ قاتَلَ مَعَهُ» (آل‌عمران/46) (تفسير نور، ج9، ص404 )
5) «قُتِّلُوا تَقْتِيلًا؛ سُنَّةَ اللَّهِ ... مِنْ قَبْلُ»
مقام انسانيّت و ارزش امنيّت در همهى اديان الهى به قدرى است كه سختترين مجازات‌ها در مورد كسانى كه از اين راه به جامعه ضربه مىزنند اعمال مىشود. (تفسير نور، ج9، ص404 )